Een buitenkeuken plannen die bij je tuin past

Een buitenkeuken werkt als je buiten kunt voorbereiden, iets kunt neerzetten en kunt opruimen zonder steeds naar binnen te lopen. Dat hangt meer af van het werkblad, de opslag, de ondergrond en de bescherming tegen het weer dan van de barbecue. Plan die eerst, en kies pas daarna apparaten. Elk apparaat dat je toevoegt, kan bovendien een aansluiting vragen voor gas, stroom of water, en die aansluitingen laat je door een vakman plannen en aanleggen.

Wat ga je er echt doen?

Het verschil tussen een barbecue met een tafeltje en een complete buitenkeuken is groot, ook in wat het vraagt van je tuin. Drie niveaus helpen om te bepalen waar je zit.

Kook je een paar keer per zomer buiten, dan is de grillplek met een goed werkblad vaak genoeg. Een spoelbak buiten klinkt handig, maar vraagt een wateraansluiting, een afvoer en een oplossing voor de winter. Begin bij wat je werkelijk doet, niet bij wat er in een folder staat.

Werkblad: ruimte aan beide kanten, en licht erboven

Bij de barbecue heb je een plek nodig voor de schaal met rauw vlees of groente, een plek voor wat van het rooster komt en een plek voor gereedschap. Kijk daarom niet alleen naar de breedte van de barbecue, maar naar het werkblad links en rechts ervan. Een praktische test: leg in je binnenkeuken klaar wat je bij een barbecue gebruikt en kijk hoeveel aanrecht dat in beslag neemt. Dat is je gebruiksmaat; de breedte van het blok in de folder is alleen de maat van het meubel.

Voor de hoogte meet je het aanrecht binnen en de hoogte waarop de barbecue zijn rooster heeft. Werkt het binnen prettig, neem die maat dan als uitgangspunt. Let erop dat een ingebouwde barbecue zijn rooster vaak hoger heeft dan het blad eromheen; dan werk je met twee hoogtes.

Het materiaal van het blad moet tegen buiten kunnen: regen, vorst, zon en vet. Niet elk werkblad dat binnen goed werkt, is daarvoor gemaakt. Vraag de leverancier of het blad voor buitengebruik bedoeld is en wat de fabrikant zegt over vorst, uv-licht en hete pannen, en vraag dat antwoord op papier. Zet een hete grillplaat niet op een blad waarvan je dat niet weet.

En bedenk het licht meteen. Buiten koken doe je vaak als het al schemert, en dan sta je met je eigen schaduw over het werkblad als het licht achter je hangt. Eén lamp die van boven of van de zijkant op het blad schijnt, werkt beter dan een schijnwerper aan de gevel achter je rug. Hoe je dat met de rest van de tuin in balans brengt, staat in het artikel over tuinverlichting.

De ondergrond: waar het blok op staat

Een buitenkeuken is zwaarder dan een tuintafel, en een blad dat scheef staat, is in gebruik meteen hinderlijk: een snijplank schuift, een pan staat niet vlak, een deurtje valt dicht. Dit onderdeel wordt bij modulaire keukens makkelijk overgeslagen, omdat de blokken eruitzien als meubels die je gewoon neerzet.

• Til een tegel op de plek waar de keuken komt. Ligt die in een laag zand, dan kan hij onder een zwaar blok wegzakken. Vraag de leverancier wat hij als ondergrond voorschrijft en of een stabiele, vlakke fundering nodig is.
• Zet een lange rei of een waterpas op de bestaande bestrating en kijk hoeveel afschot er al in zit. Een terras loopt bewust iets af voor het water; een keuken van drie meter breed staat daardoor merkbaar scheef. Vraag of de blokken stelpoten hebben.
• Komt er een vaste, gemetselde of betonnen onderbouw, dan is dat bouwwerk en geen meubel. Laat dan uitzoeken wat er aan fundering nodig is en wie dat berekent.
• Weet waar je leidingen lopen voordat er iets wordt uitgegraven, en vraag het bij twijfel na bij je netbeheerder.

Opslag: wat blijft buiten en wat moet droog?

Kasten in een buitenkeuken staan in vocht en temperatuurwisselingen. Wat er goed in blijft, is gereedschap dat tegen vocht kan en schoonmaakspullen. Wat er slecht in blijft, is alles wat kan beschimmelen, roesten of insecten aantrekt.

Er is één punt waar mensen zich vaak op verkijken: de kast onder de barbecue is niet automatisch een bergruimte. Weber schrijft in de handleiding van zijn Summit-gasbarbecues dat je geen reserve- of ontkoppelde gasfles onder of in de buurt van de barbecue mag bewaren, en dat er geen barbecuehoezen of andere brandbare materialen in of op de opslagruimte onder het toestel mogen liggen. Andere merken formuleren het anders; het punt is dat de handleiding van jouw toestel bepaalt wat er onder en naast mag staan, niet de indeling die de keukenleverancier bedenkt.

• Bedenk per kast wat erin gaat voordat je kasten bestelt.
• Vraag na of de kasten voor buiten gemaakt zijn en hoe ze ventileren.
• Houtskool en aanmaakmateriaal horen droog. Een buitenkast is daarvoor niet automatisch geschikt.
• Kun je de kasten afsluiten? Dat scheelt als de tuin vanaf een achterpad bereikbaar is.

Een modulaire buitenkeuken, opgebouwd uit losse blokken, heeft hier een voordeel: je kunt beginnen met barbecue en één werkblok, en later een opbergblok toevoegen als je weet wat je mist. Vraag wel of de modules aan elkaar vast kunnen, of de bladen op elkaar aansluiten en of het model dat je nu koopt over twee jaar nog leverbaar is. Een halve serie uitbreiden met een ander merk werkt zelden.

Weersbescherming: open lucht of onder een dak

Een buitenkeuken in de open lucht wordt nat. Dat is geen probleem als blad, kasten en apparaten daarvoor gemaakt zijn. Wil je ook bij regen kunnen koken, dan denken veel mensen aan een overkapping. Daar zit een grens die je vooraf moet kennen, want die bepaalt of je plan kan.

Dezelfde documenten laten zien waarom je een afstand tot brandbaar materiaal niet uit een artikel kunt halen. De Summit-handleiding noemt minimaal 60 cm rondom; de algemene Weber-folder zegt de barbecue niet te gebruiken als er brandbaar materiaal binnen 3 meter staat. Twee documenten van dezelfde fabrikant, twee verschillende grenzen, omdat ze over verschillende toestellen en situaties gaan. Pak dus je eigen handleiding en gebruik die, en verzin geen afstand voor een houten overkapping of een rieten schaduwmat.

Wil je toch overdekt kunnen werken, dan zijn er twee richtingen die wél passen: een dak boven het werk- en opbergdeel en de barbecue zelf buiten het dak, of een toestel waarvan de fabrikant gebruik onder een dak uitdrukkelijk toestaat en daar voorwaarden bij geeft. Plan je een overkapping, kijk dan ook naar licht, regenwater en de regels voor vergunningvrij bouwen; die staan in een overkapping of veranda: plek, licht, water en regels.

Recht, L-vorm of losse modules

Hoe de kookplek past naast eettafel, zitplek en looproute, lees je in je terras inrichten met ruimte om te zitten en te lopen. Leg de buitenkeuken niet in de looproute van de achterdeur: daar loop je met volle borden en daar wil je geen hete barbecue.

Komt er water bij de buitenkeuken, dan speelt dezelfde vraag als bij een buitendouche in de tuin: het aanvoeren is eenvoudiger dan het afvoeren, en waar het afvalwater heen gaat bepaalt of het mag.

Apparaten en aansluitingen: dit laat je over aan een vakman

Pas als werkblad, opslag, ondergrond en bescherming vastliggen, kies je apparaten. Bij elk apparaat hoort een aansluiting, en daar zitten de risico’s.

• Gasbarbecue met fles. De brandweer adviseert de datum op de gasfles te controleren, de slang na te kijken op scheurtjes, de fles rechtop te houden en de barbecue aan te steken zodra je het gas opendraait. Weber adviseert in zijn handleiding om de gasslang elke vijf jaar te vervangen en wijst erop dat in sommige landen kortere termijnen gelden. Waar de fles mag staan en hoe een kast met fles geventileerd moet zijn, staat in de handleiding van de barbecue.
• Vaste gasaansluiting of buitenfornuis. Een gasleiding naar buiten trekken is installatiewerk. Laat een gasinstallateur beoordelen of het kan en hoe, en sluit niets zelf aan. Weber waarschuwt bovendien dat propaan en aardgas niet uitwisselbaar zijn; een toestel ombouwen is geen klus voor jezelf.
• Stroom. Voor een koelkast, verlichting of een elektrisch apparaat buiten heb je een installatie nodig die voor buiten geschikt is. Laat die door een installateur ontwerpen en aanleggen. Waar je stopcontacten nodig hebt, bedenk je op dezelfde manier als binnen: stopcontacten plannen rond hoe je ze gebruikt.
• Water en afvoer. Een buitenkraan en een vaste waterleiding buiten moeten in de winter afgesloten en leeg kunnen; vraag de installateur hoe dat bij jouw aansluiting werkt. Waar het afvalwater van een spoelbak heen mag, bepaal je samen met de installateur en je gemeente: dat hangt af van het soort riool en de regels die voor jouw adres gelden.

Schoonmaken en de keuken winterklaar maken

Een buitenkeuken die je niet makkelijk schoon krijgt, gebruik je minder. Neem dat mee in de keuze, niet achteraf.

• Vet. Vet komt op het blad, op de voorkant van de kasten en op de tegels onder de barbecue. Een licht, mat blad laat dat meer zien dan een donker. Vraag welk schoonmaakmiddel de fabrikant van het blad toestaat; agressieve ontvetters zijn niet voor elk oppervlak bedoeld.
• Afdekken. Een hoes beschermt tegen bladval en regen, maar houdt ook vocht vast als je hem over een nog warme of natte barbecue legt. Laat het toestel eerst afkoelen en drogen. De brandweer wijst erop een barbecue niet te verplaatsen terwijl hij aan staat; dat geldt net zo voor afdekken.
• Vorst. Water in een leiding, een kraan of een spoelbak bevriest. Vraag bij de installatie meteen hoe je alles leeg laat lopen, en zet dat op een lijstje bij de keuken zelf, niet in een la binnen.
• Eind van het seizoen. Haal eetbare voorraad, houtskool en aanmaakmateriaal eruit. Wat de winter in gaat in een vochtige kast, haal je er in het voorjaar beschimmeld of verroest uit.

Kook je buiten op open vuur in plaats van op een gasbrander, dan gelden andere afwegingen over plek, rook en afstand. Die staan bij een vuurplaats in de tuin.

Rook, hitte en de buren

De brandweer adviseert een barbecue op een vlakke ondergrond te zetten, afstand te houden tot schuttingen, heggen, tenten en tuinmeubels, en een blusmiddel bij de hand te houden; een vaste afstand in meters noemt de brandweer niet. Een buitenkeuken tegen de schutting met de buren vraagt dus extra aandacht. Kijk ook waar de wind meestal heen staat: een vaste kookplek die rook steeds naar de buren blaast, levert eerder gedoe op dan een losse barbecue die je kunt verschuiven. Dat is een echt argument om de kookplek niet in de verste hoek tegen twee schuttingen te bouwen, hoe handig dat op papier ook lijkt. Wil je naast de keuken ook een vuurplek, lees dan een buitenhaard kiezen: plek, buren en gebruik.

Wat je verzamelt voor een leverancier of installateur

• Wat je buiten wilt doen: grillen, voorbereiden, afwassen, koel bewaren.
• Maten van de plek, met deuren, looproute en erfgrens erop.
• Gewenste lengte werkblad links en rechts van de barbecue, en de hoogte van je aanrecht binnen.
• Het afschot en de staat van de bestaande bestrating, en wat de leverancier als ondergrond voorschrijft.
• Per kast: wat erin moet, en wat de handleiding van de barbecue over de ruimte eronder zegt.
• Open lucht of onder een dak, met de handleiding van de barbecue erbij.
• Welke aansluitingen nodig zijn (gas, stroom, water, afvoer) en waar ze vandaan moeten komen.
• Hoe je het blad schoonmaakt en hoe je de waterleiding in de winter leeg laat lopen.
• Bij huur of VvE: toestemming voor vaste aansluitingen en bouwwerken.