Vinylbehang verwijderen zonder de muur te beschadigen

Vinylbehang heeft een kunststof toplaag op een drager van papier of vlies. Die toplaag houdt water tegen, en daarom werkt de gewone aanpak met nat maken en schrapen er slecht op zolang de toplaag nog vastzit. Bij veel vinylbehang trek je eerst de bovenlaag droog los en week je daarna de achtergebleven onderlaag los. Maar welk behang er op jouw muur zit en waar het op geplakt is, weet je pas als je het bekijkt. Een proefvlak van een halve meter vertelt je meer dan elk algemeen stappenplan, en voorkomt dat je een hele wand gipsplaat of stucwerk beschadigt.

Welk behang zit er op de muur?

Heb je nog een rol of een etiket van het behang, kijk dan naar de symbolen. Behangfabrikanten gebruiken vaste tekens voor hoe het behang weer van de muur gaat. Behangfabrikant Erismann legt er drie uit:

• Splijtbaar (peelable). De bovenlaag kun je droog lostrekken; de onderlaag blijft op de muur en kan volgens Erismann dienen als behangpapier onder nieuw behang.
• Droog volledig afstroopbaar (dry strippable). Het behang kan droog en zonder resten van de muur worden verwijderd.
• Nat verwijderbaar (wet removable). Het behang moet goed met water doorweekt worden en wordt daarna met een plamuurmes verwijderd.

Zonder etiket kijk je zelf. Zoek een naad op een onopvallende plek, bijvoorbeeld achter de kast, en til een hoekje op met een plamuurmes:

• Komt er een dun, glad of glanzend velletje los en blijft er papier achter? Dan is het waarschijnlijk vinyl op een papieren drager.
• Komt de hele baan als één stevige strook los, zonder papier achter te laten? Dan gaat het om een droog afstroopbaar behang, vaak met een vliesdrager.
• Scheurt het papier in kleine snippers en zit het overal vast? Dan heb je met papierbehang of een papieren onderlaag te maken die nat verwijderd moet worden.
• Heeft het behang een dikke, zachte reliëflaag? Dat is meestal schuimvinyl. De schuimlaag gedraagt zich als de vinyltoplaag: eerst los, dan de onderlaag.

Zitten er meerdere lagen over elkaar, dan zie je dat aan de rand van je proefhoekje. Reken dan op meer werk en op lagen die zich elk anders gedragen.

Waar is het op geplakt?

De ondergrond bepaalt hoeveel water en stoom je mag gebruiken en hoe hard je mag schrapen. Klop met je knokkels op de muur en kijk bij een stopcontact of plint hoe dik de wand is.

Milieu Centraal is duidelijk over gipswanden: gebruik daar geen stoommachine, omdat gips veel vocht opneemt. Ook met water en een afweekmiddel werk je op gipsplaat met kleine stukken tegelijk. De kartonlaag van de plaat kan anders zacht worden en met het behang meekomen.

Wat je klaarlegt

Je hebt weinig nodig, maar het juiste weinig scheelt uren.

• Twee plamuurmessen, een brede voor vlakke stukken en een smalle voor hoeken en langs de plint. Een scherpe, maar niet puntige rand steekt niet in de muur.
• Een plantenspuit of spons met warm water, en eventueel een behangafweker. Volg bij een afweekmiddel de verpakking voor dosering en inwerktijd; dat verschilt per product.
• Een prikroller of krasser voor behang dat water niet doorlaat. Druk niet zo hard dat je de muur eronder raakt; op gipsplaat gaat dat snel.
• Een stoomapparaat alleen op een steenachtige, gepleisterde wand — en niet op gipswand. Milieu Centraal adviseert zo’n apparaat te huren in plaats van te kopen.
• Afdekmateriaal, vuilniszakken, handschoenen en een emmer. Nat behang is zwaarder dan je denkt en lijm op je handen plakt alles vast.

Het proefvlak beslist

Kies een stuk van ongeveer een halve meter breed op een plek die later niet opvalt. Werk het helemaal af, van bovenlaag tot kale muur, en kijk wat er gebeurt.

1. Trek de bovenlaag droog los. Begin onderaan bij een naad en trek langzaam, schuin omhoog en dicht langs de muur. Komt hij in grote stukken los, dan heb je het zwaarste deel al gehad.
2. Bekijk wat achterblijft. Papier, vlies of kale muur? Blijft er niets achter, dan ben je klaar met dit stuk.
3. Maak de onderlaag nat. Gebruik warm water met een spons of plantenspuit, of een behangafweker volgens de verpakking. Laat het intrekken en houd het vochtig.
4. Schraap met een plamuurmes in een vlakke hoek, zodat je niet in de muur steekt.
5. Kijk naar de muur eronder. Is hij heel, glad en stevig? Of komen er stukjes pleister, kartonvezels of verflagen mee?

De hele wand verwijderen

Voorbereiden

• Schuif meubels naar het midden en dek de vloer af met stucloper of karton. Water met behangresten loopt langs de plint naar beneden.
• Haal lijsten, planken en haken van de muur. Noteer waar pluggen zitten die je opnieuw wilt gebruiken.
• Werk rond stopcontacten en schakelaars droog, alleen met het plamuurmes, en laat geen water of stoom in de inbouwdozen lopen.
• Zorg voor ventilatie. Een kamer vol nat behang en stoom wordt vochtig; zet een raam open.
• Plan per wand in plaats van per kamer. Eén wand afmaken, inclusief opruimen, geeft je een eerlijk beeld van wat de rest kost aan tijd.

Uitvoeren

1. Trek per baan de bovenlaag droog los, van onder naar boven.
2. Maak een stuk van een paar banen tegelijk nat, niet de hele wand. Zo droogt het niet op voordat je eraan toekomt en blijft de muur niet urenlang nat.
3. Schraap de onderlaag weg. Wat nog vastzit, maak je opnieuw nat in plaats van harder te schrapen.
4. Neem de muur af met een vochtige spons om lijmresten te verwijderen.
5. Ruim de snippers meteen op in een zak en laat ze niet op de vloer opdrogen; nat behang plakt zich aan alles vast en weegt zwaar. Vraag bij je gemeente waar behangresten horen als je er veel hebt.
6. Laat de muur goed drogen voordat je hem beoordeelt en verder afwerkt.

Wat er daarna nodig is

Pas als de muur droog is, zie je wat je hebt. Gaatjes en kleine beschadigingen vul je met een vulmiddel. Een zuigende muur heeft voor behang of verf eerst een voorstrijkmiddel nodig; dat adviseert ook Milieu Centraal, omdat lijm en verf op een zuigende muur sneller worden opgenomen en je er meer van nodig hebt. Is het stucwerk beschadigd, dan noemt Milieu Centraal renovlies als alternatief voor opnieuw stuken: een basisbehang dat oneffenheden wegwerkt, dat sneller aan te brengen is en dat je kunt overschilderen.

Ga je opnieuw behangen, dan is de vraag of je de onderlaag laat zitten. Volgens de symbolenuitleg van Erismann mag de achtergebleven laag van splijtbaar behang als behangpapier dienen — maar alleen als die overal vlak en vast zit. Twijfel je op één plek, haal hem dan helemaal weg; een losse plek onder nieuw behang wordt een bel die je daarna elke dag ziet.

Weet je nog niet wat er op de muur komt, dan is dit het moment om te kiezen: wandbekleding: steenstrips, panelen of gewoon verf zet de opties naast elkaar. Wil je de muur verven of stucen, dan verschilt per ruimte wat werkt. In een keuken spelen vet en vocht mee; zie stucwerk in de keuken: waar kan het wel en niet. Voor een badkamer gelden weer andere voorwaarden, die staan in behang in de badkamer: waar is het geschikt.

Kinderkamer en huurwoning

Behang in een kinderkamer wordt vaak vervangen omdat het kind eruit gegroeid is. Wie daarna opnieuw iets kiest, kan het thema beter in de wisselbare spullen leggen dan opnieuw in het behang; ideeën staan in muurdecoratie voor een kinderkamer die mee kan groeien.

In een huurwoning kun je in je huurcontract en de opnamestaat nakijken in welke staat je de muren moet achterlaten. Beschadig je bij het verwijderen de ondergrond, dan is het herstel meestal duurder dan het behang zelf — en dat is het argument om bij een twijfelachtig proefvlak te stoppen en te overleggen in plaats van door te zetten.