Een gehorig huis: wat kun je met je inrichting doen?

Een gehorig huis kan twee heel verschillende dingen betekenen. Het kan zijn dat je eigen kamer hol en galmend klinkt, zodat stemmen en stappen blijven hangen. Of het kan zijn dat geluid van de buren door muren en vloeren bij jou binnenkomt, en dat van jou bij hen. Tegen het eerste helpt je inrichting veel: gordijnen, een vloerkleed en gestoffeerde meubels. Tegen het tweede helpt inrichting weinig; daarvoor moet de constructie zelf anders, en dat is meestal werk voor de eigenaar, de VvE of de verhuurder. Zoek dus eerst uit welk van de twee je last hebt, voordat je geld uitgeeft.

Nagalm, luchtgeluid en contactgeluid zijn drie dingen

Ook de bouwregels maken dat onderscheid. Het Besluit bouwwerken leefomgeving heeft een aparte paragraaf over het beperken van galm, met een eis aan de geluidsabsorptie in gemeenschappelijke trappenhuizen en gangen van woongebouwen. Een andere paragraaf gaat over geluidwering tussen ruimten: hoeveel geluid er van de ene woning naar de andere mag komen. En er is nog een derde paragraaf, over bescherming tegen het geluid van installaties in het gebouw zelf. Dat zijn verschillende eigenschappen, met verschillende oplossingen.

Zo stel je vast waar je last van hebt

1. Klap één keer hard in je handen in de kamer. Hoor je het geluid na-ijlen, als in een lege gang, dan is er nagalm.
2. Luister wat je van de buren hoort. Verstaanbare stemmen of de tv wijzen op luchtgeluid. Doffe dreunen en stappen wijzen op contactgeluid.
3. Zoek de richting. Komt het van boven, van de scheidingsmuur, uit de hoek bij een leiding of van de voordeur in het trappenhuis? Ga met je oor dicht bij muren, plinten, stopcontacten op de scheidingsmuur en leidingdoorvoeren.
4. Let op installaties. Een deel van wat mensen ‘de buren’ noemen, is techniek: een mechanische ventilatiebox, een cv-pomp, een waterleiding die tikt, een lift of een warmtepomp buiten. Dat geluid is er ook als de buren weg zijn; luister daar een keer bewust naar op een stil moment.
5. Noteer wanneer. Een lijstje met tijdstip, soort geluid en waar je het hoorde, helpt later in een gesprek met buren, VvE of verhuurder, en is bovendien precies wat een adviseur of de Huurcommissie van je zal vragen.

Vaak is het een mengvorm: een kale kamer met harde vloer en weinig spullen laat ook het geluid van de buren duidelijker horen, omdat er minder is wat het dempt. Begin dan met de nagalm. Daarna hoor je beter wat er nog van buiten komt.

Wat inrichting tegen nagalm doet

Geluid kaatst terug van harde, gladde vlakken: een stenen of laminaatvloer, kale muren, grote ramen, een glad plafond. Zachte en poreuze materialen nemen een deel van dat geluid op. Hoe meer van die vlakken je in de kamer verdeelt, hoe minder galm.

• Vloer. Een groot vloerkleed met een dikke pool of een ondertapijt dempt meer dan een dun loopje. Leg het waar je loopt en praat, niet alleen onder de salontafel. Wat maat, materiaal en ondertapijt daarbij doen, staat in een vloerkleed kiezen op maat, materiaal en geluid.
• Ramen. Zware gordijnen die je opzij kunt schuiven, bedekken een groot hard vlak. Het verschil tussen overgordijnen, gewone gordijnen en inbetweens staat in overgordijnen, gordijnen en inbetweens: de verschillen.
• Meubels. Een gestoffeerde bank en fauteuils nemen meer op dan houten of leren meubels.
• Wanden. Een gevulde boekenkast, textiel aan de muur of akoestische panelen breken het vlakke wandoppervlak. Vooral twee kale muren tegenover elkaar laten geluid heen en weer kaatsen.

Dit maakt je eigen kamer rustiger en verstaanbaarder. Maar een boekenkast tegen de scheidingsmuur maakt die muur niet merkbaar zwaarder of dichter. Verwacht daarvan dus niet dat je de buren veel minder hoort — en dat is precies waar de meeste tiplijstjes de twee problemen door elkaar halen.

Je eigen vloer en de buren beneden

Contactgeluid los je op waar het ontstaat. Woon je boven iemand, dan bepaalt jouw vloer hoeveel van je voetstappen beneden doorkomt. Een vloerkleed helpt daar wel, op de plekken waar het ligt. Bij een harde vloer zoals laminaat of pvc speelt ook de ondervloer mee; vraag bij de leverancier welke geluidswaarden voor die combinatie zijn opgegeven, en laat dat op de offerte zetten. De afweging tussen die vloeren staat in pvc of laminaat: welke vloer past bij jouw huis, en voor de slaapkamer specifiek in welke vloer past in je slaapkamer.

Daarnaast zijn er de kleine dingen die in de praktijk het meeste verschil maken en niets kosten: vilt onder stoel- en tafelpoten, een kleed onder de eettafel waar stoelen schuiven, de wasmachine niet tegen de scheidingsmuur en op stelpoten waterpas, en luidsprekers niet op de vloer of tegen de gezamenlijke wand.

Hoor je juist de bovenburen lopen, dan helpt een vloerkleed aan jouw kant niet. Het geluid komt via hun vloer en jouw plafond. Een gesprek over een kleed of vilt onder stoelpoten bij hen doet dan meer — en dat gesprek voer je makkelijker als je een lijstje met tijdstippen hebt dan als je boos aanbelt.

Waar inrichting ophoudt

Hoeveel geluid er tussen woningen doorkomt, hangt af van de scheidingsmuren en vloeren, van hoe die aansluiten op gevels en andere wanden, en van openingen zoals leidingdoorvoeren. Voor nieuwbouw schrijft het Bbl voor dat het volgens NEN 5077 bepaalde karakteristieke lucht-geluidniveauverschil van een besloten ruimte naar een verblijfsgebied van een aangrenzende gebruiksfunctie op een ander bouwwerkperceel niet kleiner is dan 52 dB, en naar een besloten ruimte die geen verblijfsgebied is niet kleiner dan 47 dB. Voor contactgeluid geldt dat het gewogen contact-geluidniveau niet groter mag zijn dan de waarde die de bijbehorende tabel voor die gebruiksfunctie aangeeft.

Die eisen staan in hoofdstuk 4 van het Bbl en gelden voor nieuwbouw. Je bestaande woning is gebouwd volgens de regels die golden in het bouwjaar, en die waren vaak minder streng of op een andere manier geformuleerd. Je kunt dus niet uit deze getallen afleiden dat jouw woning ‘niet voldoet’. Ze zijn wel nuttig om te begrijpen dat lucht- en contactgeluid afzonderlijk worden beoordeeld en met een genormeerde meting, niet met een oor tegen de muur.

Wil je de geluidsoverdracht echt verminderen, dan gaat het om bouwkundige maatregelen, zoals een voorzetwand die los van de bestaande muur staat of een andere vloer- of plafondopbouw. Of dat in jouw huis werkt, hangt af van de constructie en van de route die het geluid neemt. Laat dat beoordelen door een akoestisch adviseur of een aannemer met ervaring in geluidsisolatie voordat je iets bouwt; een voorzetwand die de bestaande muur raakt, kan het probleem zelfs verplaatsen in plaats van oplossen.

Wat je mag en kunt als huurder of VvE-lid

Dit bepaalt vaak meer dan de techniek, want het gaat over wie beslist en wie betaalt.

Huur je? Dan is de route: schriftelijk melden en dan pas verder. De Huurcommissie adviseert huurders in de sociale en middenhuur om de gebreken in een brief of e-mail duidelijk te beschrijven en om reparatie te vragen, en de verhuurder zes weken te geven om het op te lossen. Reageert hij niet binnen die termijn of weigert hij, dan kun je een zaak starten; de Huurcommissie kan de huur tijdelijk verlagen, maar alleen bij ernstige gebreken, en die verlaging loopt tot het verholpen is. Ernstige geluidsoverlast en onvoldoende geluidsisolatie staan op de gebrekenlijst (C3 en C7), en voor die twee is een akoestisch onderzoek door een deskundige nodig. Gebruik je een e-mail als bewijs, dan moeten het e-mailadres van de verhuurder en de verzenddatum duidelijk zichtbaar zijn. Wil je zelf iets aanbrengen, zoals een voorzetwand, dan is dat een verandering aan de woning waarvoor je toestemming van de verhuurder vraagt; doe dat ook schriftelijk.

Woon je in een appartement met een VvE? Scheidingsvloeren, scheidingswanden en de gevel zijn vaak gemeenschappelijk. Vraag dan eerst de splitsingsakte en het huishoudelijk reglement op en kijk wat daarin over vloeren en over verbouwingen staat. Een maatregel aan een gemeenschappelijk deel vraagt een besluit van de vergadering; zet het dus op de agenda, met je eigen waarnemingen op papier en zo mogelijk met een voorstel voor onderzoek. Dat werkt beter dan één klacht, omdat er in een complex bijna altijd meer bewoners met hetzelfde probleem zijn.

Ben je eigenaar van een eengezinswoning? Dan beslis je zelf, maar deel je de scheidingsmuur met de buren. Een ingreep aan jouw kant van die muur is jouw keuze; alles wat de muur zelf raakt, bespreek je met hen.

Kieren en openingen

Geluid gaat makkelijk door kieren, bijvoorbeeld rond een voordeur naar een trappenhuis of langs leidingen die door een muur gaan. Milieu Centraal noemt gaten in vloeren, wanden of dak waar cv- en waterleidingen door lopen uitdrukkelijk als kierplek, en ook de meterkast, de kruipluikrand en de naad tussen gipsplaten. Dichtmaken kan helpen, maar met twee grenzen die Milieu Centraal ook noemt: houd ventilatieroosters open en laat mechanische ventilatie altijd aan staan, want er moet dag en nacht frisse lucht binnenkomen, en maak de ruimte onder binnendeuren niet dicht, omdat de lucht door het huis moet kunnen stromen. Een huis dat je volledig luchtdicht maakt, levert vocht en schimmel op in plaats van rust.

Een binnendeur die slecht sluit of in een scheve dag hangt, laat ook geluid door. Hoe je daar iets aan doet, staat in binnendeuren en deurbeslag vervangen.

Een bruikbare volgende stap