Elektrische haard kiezen: vlambeeld en warmte

Bij een elektrische haard kies je eigenlijk twee dingen tegelijk: een vlambeeld en, als je dat wilt, een elektrische kachel. Die twee functies werken los van elkaar en verschillen sterk in stroomverbruik. Beoordeel ze daarom apart. Hoe echt ziet het vuur eruit vanaf jouw bank, en heb je de warmte echt nodig? Daarna komen het formaat en de plek, de bediening, en één vraag die mensen overslaan: hoe het ding eruitziet op de driehonderd dagen dat hij uit staat.

Vlambeeld en warmte zijn twee aparte functies

In de technische gegevens van een elektrische haard staan daarom twee vermogens. Het vlambeeld, meestal gemaakt met leds en een bewegend onderdeel, vraagt weinig. Het verwarmingselement is een gewone elektrische kachel en vraagt vele malen meer; dat staat in kilowatts in plaats van watts. Zoek beide getallen op voordat je iets anders vergelijkt, en vraag ook of je de vlammen kunt gebruiken zonder de verwarming. Dat laatste is bij de meeste modellen een eigen knop, maar niet bij alle.

Let er ook op dat niet elke haard die ‘elektrisch’ heet, verwarmt. Een waterdamphaard maakt een vlambeeld van nevel en licht en heeft vaak helemaal geen verwarmingsfunctie, terwijl hij voor het vlambeeld juist meer stroom kan gebruiken dan een ledeffect. Vraag dus per model: geeft dit warmte, en hoeveel?

Wat het verwarmingselement kost: reken het zelf na

Stroomkosten reken je uit als vermogen in kilowatt × aantal uren × je tarief per kilowattuur. Je tarief staat op je jaarnota of in je contract; vul dat in, want een gemiddelde uit een artikel is jouw prijs niet.

Voorbeeld met aannames. Stel dat het verwarmingselement 2 kW is en dat je het drie avonden per week vier uur gebruikt. Dan is dat 2 × 4 = 8 kWh per avond en 24 kWh per week. Over een stookseizoen van twintig weken kom je op 480 kWh. Vermenigvuldig dat met je eigen tarief per kWh en je hebt het bedrag. Zet je alleen het vlambeeld aan, dan praat je over een fractie daarvan, omdat het vermogen honderden keren kleiner is.

De aannames hierboven — 2 kW, vier uur, drie avonden, twintig weken — zijn een voorbeeld om de rekenstap te laten zien, geen voorspelling. Met een thermostaat is het bovendien een bovengrens: het element schakelt uit zodra de ingestelde temperatuur is bereikt.

Wat deze rekensom vooral laat zien: een elektrische haard is als sfeermaker goedkoop in gebruik en als verwarming niet. Een elektrisch element zet stroom één op één om in warmte en is daarmee bijverwarming voor de kamer waarin hij staat, geen vervanging van je cv-installatie. Wil je de haard als hoofdverwarming gebruiken, vergelijk dan het vermogen met wat je radiatoren in die kamer leveren en leg de kosten naast je huidige rekening.

Het vlambeeld beoordelen zoals je het thuis ziet

Hoe echt een vlambeeld eruitziet, hangt af van de techniek, maar ook van waar je zit en hoeveel licht er in de kamer is. Een filmpje of een showroom met gedimd licht zegt daar weinig over. Gebruik deze kijkopdracht als je een haard in het echt kunt zien:

Ga op ongeveer dezelfde afstand en hoogte zitten als op je eigen bank.
Kijk een paar minuten. Herhaalt het vlampatroon zich zichtbaar, of blijft het onrustig zoals vuur?
Kijk ook schuin van opzij. Bij een effect op een plat scherm zie je dan sneller dat het een plaatje is.
Zet de vlammen op de laagste en de hoogste stand. Veel modellen hebben meerdere effecten en intensiteiten; een lage stand is ’s avonds vaak rustiger dan de felste.
Vraag of het licht in de showroom gedimd is en of het aan kan. Een vlambeeld dat alleen in het donker werkt, is in een kamer met lampen een ander product.
Zet de verwarming aan en luister. Een element met ventilator blaast warme lucht uit, en dat hoor je in een stille kamer naast de tv.

Kun je de haard niet zien voordat je koopt? Vraag dan naar de retourvoorwaarden en of je hem mag uitpakken en aansluiten zonder je recht op retour te verliezen. Het verschil tussen leds, een projectie en waterdamp beoordeel je pas echt in een gewone woonkamer.

Hoe hij eruitziet als hij uit staat

Een haard staat de meeste uren van het jaar uit, en dan is het een object in je kamer. Bij een elektrische haard is dat vaker een zwart vlak dan bij een echte schouw, omdat er glas of een donkere ruit voor het effect zit. Kijk daar bewust naar voordat je kiest.

Vraag in de winkel om hem uit te zetten en kijk opnieuw. Zie je spiegeling van het raam, van de lampen of van de tv?
Bij een inbouwmodel in een lichte wand valt een zwart vlak sterker op dan in een donkere wand of in een nis met schaduw.
Decoratieve houtblokken of keramische elementen in de haard geven ook in uitgeschakelde stand iets te zien. Vraag of die meegeleverd worden en of ze los te vervangen zijn.
Bij een vrijstaand model is dit minder bepalend: die kun je in de zomer verplaatsen of wegzetten.

Formaat en plek: vrijstaand, inbouw, meubel of doorkijk

Vrijstaand. Een losse haard heeft alleen een stopcontact nodig en verhuist mee. Kies een plek waar het snoer niet onder een kleed of tapijt door hoeft; dat verbieden handleidingen doorgaans, en het is ook niet te controleren op beschadiging.

Inzethaard of inbouw. Een inzethaard schuif je in een bestaande schouw of een nieuwe ombouw. Dan worden maten en ventilatie belangrijk: meet de haardopening op breedte, hoogte én diepte, en leg die maten naast de inbouwmaten en de vrije ruimte die de handleiding voorschrijft. Zorg dat de stekker na het inbouwen bereikbaar blijft, en laat een elektricien een stopcontact aanleggen als er geen geschikt punt in de buurt zit. Heb je een oude schouw, dan staat in een inzethaard in een bestaande schouw wat er bij die opening allemaal speelt, ook als je niet gaat stoken.

Haard met kast of tv-meubel. Een meubel met een vak voor de haard werkt alleen als dat vak gemaakt is voor dat model, met de openingen die de fabrikant voor de luchtuitlaat voorschrijft. Wil je de haard in een tv-wand opnemen, lees dan eerst hoe je een tv-wand met haard plant, want daar spelen ook zichthoogte en kabels mee. Twijfel je of de tv en de haard wel in dezelfde wand moeten, dan helpt de vraag waar je de tv zet om die knoop eerst te ontwarren.

Doorkijk. Een doorkijkmodel is van twee kanten zichtbaar. Vraag na of het vlambeeld van beide kanten even goed is en aan welke kant de bediening en de warme lucht zitten; dat bepaalt welke zijde de ‘voorkant’ wordt.

Buiten. Een gewone elektrische haard is voor binnen gemaakt en hoort niet in de buurt van een bad, douche of zwembad. Wil je buiten of op een overdekt terras een vlambeeld, kies dan alleen een model dat de fabrikant daarvoor uitdrukkelijk geschikt verklaart, en kijk welke beschermingsklasse hij noemt.

Bediening en instellingen

Dit bepaalt of je het ding ook echt gebruikt. Vraag voordat je kiest:

Zit er een afstandsbediening bij, en kun je daarmee de vlammen en de verwarming apart schakelen?
Is er een thermostaat, en zo ja: meet die in het apparaat of in de afstandsbediening?
Kun je het vlambeeld dimmen, en onthoudt hij je laatste stand na een stroomstoring?
Werkt hij met een app of alleen met de bediening op het toestel? Een app die van een server afhankelijk is, kan op termijn vervallen.
Mag het toestel op een tijdschakelaar of een slimme stekker? Sommige handleidingen verbieden dat uitdrukkelijk, terwijl algemene adviezen een tijdschakelaar juist aanraden. Bij tegenspraak volg je de handleiding van het apparaat dat je hebt.

Veilig gebruik van het verwarmingselement

Met alleen het vlambeeld aan verbruikt een elektrische haard weinig stroom. Met het verwarmingselement aan is het een kachel, en dan gelden de gewone regels voor elektrische verwarming. De brandweer adviseert om geen verlengsnoeren te gebruiken maar het toestel direct op het stopcontact aan te sluiten, voldoende ruimte rond het toestel vrij te houden zodat de warmte weg kan, het weg te houden van dingen die makkelijk branden, en er niets overheen te hangen om te drogen. De brandweer adviseert daarnaast een rookmelder en een koolmonoxidemelder in huis.

Welke vrije ruimte jouw toestel precies nodig heeft, staat in de handleiding, en dat is een maat die per model verschilt. Lees hem op en houd hem aan; een afstand uit een artikel of van een forum kan voor jouw toestel juist de verkeerde zijn. Dek de haard nooit af en zet er niets bovenop.

Gashaard of elektrische haard?

Een gashaard geeft echte vlammen en echte warmte, maar vraagt een gasaansluiting, een rookgasafvoer en een gecertificeerd bedrijf: werkzaamheden aan gebouwgebonden gastoestellen en aan de afvoer- en luchttoevoervoorziening mogen volgens artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving alleen door zo’n bedrijf worden gedaan. Daar komt bij dat een ruimte met een verbrandingstoestel volgens hetzelfde besluit een voorziening voor afvoer van rookgas en toevoer van verbrandingslucht moet hebben. Een elektrische haard heeft alleen een stopcontact nodig. Heb je geen schoorsteen, of wil je geen verbranding in huis, dan valt gas meestal al af. In het overzicht van haarden zonder schoorsteen staan elektrisch, waterdamp en bio-ethanol naast elkaar, en in een haard kiezen voor je woonkamer staan alle soorten op dezelfde punten.

Wat je opvraagt voordat je bestelt

Het vermogen van het vlambeeld en van de verwarming, apart, in de technische gegevens.
Of vlammen en verwarming los van elkaar te bedienen zijn, en of er een thermostaat is.
De inbouwmaten, de vrije ruimte rondom en waar de warme lucht naar buiten komt.
De vrije afstand die de handleiding voorschrijft tot gordijnen, bank en kasten.
Waar het stopcontact komt en of de stekker na inbouw bereikbaar blijft.
Hoe het toestel eruitziet als hij uit staat, gezien vanaf je zitplaats.
Welke onderdelen slijten (lampen, bij waterdamp de verstuiver) en of je die los kunt kopen, en hoe lang.
De retourvoorwaarden, als je het vlambeeld niet eerst in het echt kunt zien.