Een tv-wand met haard plannen

Een tv-wand met haard, ook wel cinewall genoemd, plan je vanuit drie vragen: op welke hoogte kijk je prettig tv, hoe kom je later bij stekkers en kabels, en wat schrijven de handleidingen van haard en tv voor over warmte en vrije ruimte? De afstand tussen haard en televisie haal je niet van een voorbeeldfoto. Die volgt uit de documentatie van de twee apparaten die jij kiest. Een elektrische haard is het eenvoudigst in te bouwen, omdat hij geen afvoer nodig heeft. Met echt vuur, op gas, hout of bio-ethanol, komen er regels bij die de wand anders maken. En er is een vierde vraag die vaak pas later opkomt: wat kost die wand je aan ruimte en aan vrijheid?

Begin bij de kijkhoogte, niet bij de haard

Een haard onder de televisie duwt het scherm omhoog. Hoe ver, hangt af van drie maten die je bij elkaar optelt:

onderkant tv = hoogte waarop de haard begint + hoogte van de haard + vrije ruimte boven de haard

De vrije ruimte boven de haard kies je niet zelf: kijk in de handleiding van de haard wat die voorschrijft voor de ruimte boven of rond de luchtuitlaat. Test daarna de uitkomst voordat er iets gezaagd wordt:

1. Plak met schilderstape de omtrek van de televisie en de haard op de muur, op de hoogtes uit de som.
2. Ga op je gewone plek op de bank zitten en kijk een paar minuten naar het midden van de tape-tv.
3. Merk je dat je hoofd achterover moet of dat je onderuit gaat zitten? Dan zit het scherm te hoog. Laat de haard dan lager beginnen, kies een lager model of zet de haard naast de tv in plaats van eronder.
4. Kijk ook vanaf de andere zitplaatsen in de kamer en vanaf de eettafel als je daar soms tv kijkt.

Het tapemodel kost niets. Een wand die je achteraf moet verbouwen, kost veel meer. Komt het scherm te hoog uit en wil je de haard niet verlagen, dan is de eerlijke conclusie dat deze twee niet in één verticale lijn passen; de vraag waar je de tv zet is dan een betere plek om te beginnen dan de wand ontwerpen.

Wat een dichte wand je kost

Een cinewall is een voorzetwand, en die neemt diepte. Meet dat op: tel de diepte van de haard, de ruimte achter de haard voor lucht en kabels, en de dikte van de beplating bij elkaar op, en teken dat vlak op je plattegrond. In een kamer van drie en een halve meter breed is tien of vijftien centimeter aan één wand merkbaar in de loopruimte langs de bank.

Er is nog een prijs die niet in geld staat: een nis maakt de maat van je televisie definitief. Een scherm dat over vijf jaar groter wordt, past niet meer in een uitsparing die op de huidige maat is gemaakt. Wil je die vrijheid houden, kies dan een wand waar de tv op hangt in plaats van in zit, of maak de nis bewust ruimer dan je nu nodig hebt en vul het verschil op met een paneel dat je kunt vervangen.

Welke haard past in een tv-wand?

Een elektrische haard

Een elektrische haard heeft geen afvoer nodig en is daarmee de eenvoudigste keuze voor een dichte wand. Zoek in de technische gegevens twee dingen op: het vermogen van het vlambeeld en van het verwarmingselement, en waar de warme lucht uit het model komt. Blaast hij naar boven, dan komt die lucht recht op de televisie af; dan is het model naast de tv zetten of een ander model kiezen verstandiger dan hopen dat het meevalt. De handleiding geeft de vrije ruimte die rond en boven het toestel moet blijven, en verbiedt doorgaans het afdekken van de luchtuitlaat. Hoe je het vlambeeld en de warmte apart beoordeelt, staat in een elektrische haard kiezen.

Een waterdamphaard

Bij een waterdamphaard moet je de watertank kunnen bijvullen en het onderdeel dat de nevel maakt regelmatig kunnen schoonmaken of vervangen. Vraag vóór het ontwerp aan de leverancier langs welke kant dat gebeurt — bij veel modellen vanaf de bovenkant — en hoe vaak. Ingebouwd in een wand met een tv erboven betekent dat: je moet daar makkelijk bij kunnen zonder de televisie los te halen. Bedenk dat voordat de wand dicht gaat, want een luik toevoegen in een afgewerkte wand lukt zelden mooi.

Een bio-ethanolhaard onder de tv

Een bio-ethanolbrander heeft geen schoorsteen nodig, maar is geen elektrisch apparaat met een vlameffect: er brandt echt vuur, vlak onder een apparaat van een paar honderd euro of meer. Vraag per model de minimale grootte van de opstellingsruimte en de ventilatie die de fabrikant voor de ombouw voorschrijft; de Europese norm DIN EN 16647 regelt onder meer die minimale ruimtegrootte, zo schrijft de Verbraucherzentrale NRW.

Belangrijker is wat er bij het branden vrijkomt. Het Umweltbundesamt schrijft dat ethanolhaarden de binnenlucht belasten, omdat de brandstof vaak toevoegingen bevat waardoor volledige verbranding nauwelijks haalbaar is. De Verbraucherzentrale NRW noemt metingen waarin zeer fijne verbrandingsdeeltjes, formaldehyde, benzeen en stikstofdioxide in de kamerlucht zijn aangetroffen, ook bij luchten volgens voorschrift, en adviseert ethanolhaarden te vermijden, zeker met kinderen of huisdieren in huis. In een tv-wand komt daar nog bij dat je tijdens het branden moet ventileren in de kamer waar je juist de gordijnen dicht hebt om een film te kijken. Lees de afweging in het overzicht van haarden zonder schoorsteen voordat je hiervoor kiest.

Gas of hout

Een gashaard of houtkachel in een tv-wand heeft een rookgasafvoer nodig: het Besluit bouwwerken leefomgeving eist voor een ruimte met een verbrandingstoestel een voorziening voor afvoer van rookgas en toevoer van verbrandingslucht. Bij gas mogen de werkzaamheden aan het toestel en die voorzieningen volgens artikel 6.45 van het Bbl alleen door een gecertificeerd bedrijf worden gedaan. De fabrikant schrijft daarnaast afstanden tot brandbaar materiaal voor, en een televisie erboven is een extra voorwerp in de warmte. Vraag de installateur om de eisen uit de handleiding van de haard te vergelijken met wat de handleiding van je tv zegt over ventilatieruimte en omgevingstemperatuur. Vind je daar niets over, ga er dan niet van uit dat het goed zit: vraag het de fabrikant van de televisie. Wat de wand zelf moet kunnen, staat in de wand achter een houtkachel.

Geluid: waar laat je de soundbar?

Dit is het detail dat na de oplevering opspeelt. In een verticale opstelling met de haard onder de tv is er geen plek meer voor een soundbar: onder het scherm zit de haard, en erboven hangt hij in je beeld. Drie werkbare routes, met elk een nadeel:

• Soundbar boven de tv. Technisch mogelijk, maar het geluid komt dan van boven en de balk is zichtbaar.
• Luidsprekers naast de wand. Geeft beter geluid, maar vraagt twee plekken in de kamer en kabels naar links en rechts; leg die buizen nu, niet later.
• Haard naast de tv in plaats van eronder. Dan houd je de strook onder het scherm vrij voor geluid en apparatuur. Dit is vaak de rustigste oplossing en vraagt alleen een bredere wand.

Zet apparatuur zoals een mediaspeler of versterker niet in een dicht vak zonder luchtopening; die apparaten geven warmte af en de handleiding vraagt er ruimte voor. Een vak met een open achterkant of een rooster werkt, een volledig dichte kast niet.

Kabels, stekkers en onderhoud vooraf plannen

In een dichte wand verdwijnen kabels mooi, maar ook alles waar je later bij moet. Handleidingen van elektrische haarden eisen doorgaans dat de stekker na het inbouwen bereikbaar blijft; vraag dat na voor jouw model en plan er een plek voor. Zit er geen geschikt stopcontact in de buurt, laat er dan een aanleggen door een installateur. De brandweer adviseert elektrische verwarming direct op het stopcontact aan te sluiten en geen verlengsnoeren te gebruiken. Hoeveel stopcontacten je in een tv-wand nodig hebt en waar ze komen, lees je bij stopcontacten plannen.

• Plan een bereikbare plek voor de stekker van de haard, bijvoorbeeld achter een luik of in een kastje ernaast.
• Houd de stekkers en apparatuur van de tv apart van de haard, zodat je de tv kunt vervangen zonder aan de haard te komen.
• Leg lege buizen of een goot voor kabels die je later misschien toevoegt, inclusief een extra buis die je nu niet gebruikt.
• Bij waterdamp: maak de bovenkant bereikbaar voor tank en vernevelaar.
• Noteer achter een luik of op de achterkant van een paneel welk model haard erin zit; over tien jaar zoek je dat anders terug uit een oude mail.

Als er al een schouw zit

Een oude schouw kan de basis van de tv-wand worden, of hij moet ervoor wijken. Wat je met een bestaande schouw kunt doen, lees je in een bestaande schouw een plek geven. Wil je hem weghalen om een strakke wand te maken, lees dan eerst wat je moet weten voordat je een schouw verwijdert. In een woning van vóór 1994 hoort daar een asbestonderzoek bij: Milieu Centraal noemt onder meer schoorsteenmantels, de plaat boven de schouw van een gashaard en de afvoer van rookkanalen als plekken waar asbest kan zitten, en schrijft dat alleen laboratoriumonderzoek zekerheid geeft. Of het metselwerk iets draagt, bepaalt een constructeur.

Je kunt een schouw ook laten staan en de wand eromheen vlak maken. Dat scheelt sloopwerk, een sloopmelding en herstel; de prijs is dat de wand dieper wordt dan strikt nodig.

Licht en reflectie

In een tv-scherm zie je lampen en ramen terug, vooral als het scherm uit staat of een donker beeld toont. Een vlambeeld vlak onder het scherm geeft licht en beweging in je ooghoek. Sommige mensen vinden dat gezellig, anderen zetten de vlammen bij een film uit; dat is een reden om vlammen en warmte apart te kunnen schakelen. Kijk ’s avonds met de verlichting aan of er lampen in het scherm weerspiegelen, en doe dat vóór je de plek van de wand vastlegt: een lamp verplaats je makkelijker dan een televisie. Hoe je licht rond de bank verdeelt voor lezen en tv-kijken, staat in je zithoek verlichten.

Wat je meegeeft aan wie de wand maakt

• De handleidingen van haard en televisie, met inbouwmaten, vrije ruimte en de plaats van de luchtuitlaat.
• De uitkomst van je tapetest: hoogte van de haard en van de onderkant van de tv.
• De diepte die de wand mag innemen, getekend op de plattegrond.
• Of de tv in een nis komt of op de wand hangt, en welke maat je later nog wilt kunnen plaatsen.
• Waar stopcontacten en de aansluitingen voor tv, soundbar en luidsprekers moeten komen, inclusief lege buizen.
• Welke onderdelen je later moet kunnen bereiken: stekker, tank, vernevelaar, lampen.
• Bij echt vuur: wie de afvoer of ventilatie beoordeelt, en wat de fabrikant van de tv over omgevingstemperatuur zegt.