Badkamerpanelen over tegels: eerst de ondergrond bekijken

Badkamerpanelen kun je vaak over bestaande tegels plaatsen, maar alleen als vier dingen kloppen: de tegels zitten vast, de wand is vlak genoeg, de ruimte is droog en goed geventileerd, en je kunt de naden en randen bij bad, douche en vloer afdichten zoals de fabrikant voorschrijft. Het paneel zelf laat meestal geen water door. Of er toch water achter de bekleding komt, hangt af van de naden en de aansluitingen. Controleer die vier punten dus voordat je een kleur of dessin kiest.

Vier controles voordat je panelen kiest

Zitten de tegels vast?

De panelen worden op de tegels gelijmd. Laat een tegel los, dan gaat het paneel mee. Druk op tegels in de buurt van douche en bad, kijk naar scheuren door tegels en voegen, en let op tegels die anders klinken als je er met een knokkel op tikt. Lijmfabrikant Bostik stelt bij tegel-over-tegelwerk dat de oude tegels volledig vast moeten zitten en onbeschadigd moeten zijn; voor panelen is dat dezelfde gedachte. Losse tegels moeten eerst worden vastgezet of verwijderd.

Is de wand vlak genoeg?

Leg een lange rechte lat of waterpas tegen de wand, horizontaal, verticaal en schuin, en kijk waar licht onder de lat doorkomt. Meet de grootste spleet met een rolmaat of een stapeltje plaatjes van bekende dikte. Vergelijk dat met de handleiding van het paneel dat je overweegt. De verwerkingsinstructie van Gamma voor zijn wandpanelen vraagt om oneffenheden van meer dan 2 mm eerst uit te vlakken. Dumaplast schrijft voor zijn Dumawall+-tegels voor om op een oneffen of beschadigde ondergrond eerst een stevig regelwerk van latten te maken, met hooguit 30 cm tussen de latten. Een wand die scheef staat, levert met panelen een zichtbaar golvend vlak en naden die niet goed aansluiten.

Is de ruimte droog en geventileerd?

Panelen sluiten de tegels af. Komt er vocht achter, dan droogt dat slecht uit. Dumaplast sluit slecht geventileerde ruimtes uit en geeft lijmen direct op bestaande tegels alleen vrij voor droge, stofvrije en vetvrije oppervlakken; bij vochtige en oneffen wanden adviseert de fabrikant regelwerk. Zie je schimmel die steeds terugkomt, of een vochtplek in de wand ernaast, los dat dan eerst op. Het overzicht je badkamer opknappen zonder alles te vervangen helpt om cosmetisch werk te scheiden van herstel.

Hoe sluit je aan bij bad, douche en vloer?

Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis. Kijk waar de panelen straks eindigen: tegen de rand van het bad, de douchebak, een raamkozijn, het plafond en de vloer. Tel de kranen, de doucheglijstang, leidingen en het toilet die door het paneel heen moeten. Elke uitsparing is een naad die je moet afdichten. Dumaplast is daar duidelijk over: in een doucheruimte, rond een bad of op andere zeer natte plekken moet een siliconenrups tussen alle tegels, tussen tegels en profielen en tussen tegel en douche- of badrand. De fabrikant garandeert alleen dat de tegels zelf waterdicht zijn; de dichtheid van alle naden is de verantwoordelijkheid van wie ze plaatst.

Wat twee handleidingen laten zien

Er zijn veel soorten badkamerpanelen, van dunne kunststof tegels met messing en groef tot dikke platen. Om te laten zien hoe sterk de voorschriften kunnen verschillen, staan hieronder de montage-instructies van twee systemen naast elkaar. Dit is een vergelijking van documentatie, geen test van de producten.

Twee dingen vallen op. Beide vragen om de lijm eerst te testen of te kiezen op de ondergrond: geglazuurde tegels zijn een gladde ondergrond. En beide maken de aansluitingen met kit, wat betekent dat die kitvoegen onderhoud nodig hebben, net als nu bij je tegels. Een wand van 3 meter breed vraagt volgens beide instructies aan elke kant 3 mm extra ruimte; die ruimte verdwijnt achter een profiel of in de kitvoeg.

Wanneer panelen over tegels logisch zijn

Hoe het eruit komt te zien

De techniek bepaalt of het kan; het naadbeeld bepaalt of je het mooi vindt. Dat laatste is op een webshopfoto niet te zien, omdat daar meestal één paneel in beeld staat.

• Tel de naden. Deel de breedte van je wand door de werkende breedte van het paneel (de breedte min de overlap in de messing-en-groefverbinding; die staat in de productinformatie). Dan weet je hoeveel verticale lijnen je krijgt en of de laatste baan een smal reepje wordt. Begin desnoods met een halve baan aan beide kanten, zodat het beeld symmetrisch is.
• Kijk naar de hoogte. Is je wand hoger dan één paneel, dan komt er een horizontale naad. Bepaal zelf waar die valt; op ooghoogte valt hij het meest op.
• Vraag een paneel mee naar huis. Een dessin met steen- of tegellook herhaalt zich over de panelen heen. Op één paneel zie je dat niet, op een hele wand wel. Zet twee panelen naast elkaar en kijk vanuit de deur.
• Let op glans. Een glanzend paneel weerkaatst de lamp en het raam en laat golvingen in de wand duidelijker zien dan een mat paneel. Bij een wand die niet helemaal vlak is, is mat vergevingsgezinder.
• Reken de profielen mee. Hoeken, de bovenrand en de aansluiting op een kozijn worden met profielen afgewerkt. Die zijn zichtbaar en hebben een eigen kleur; vraag welke profielen bij het systeem horen voordat je het dessin kiest.

Zoek je eigenlijk een wand met reliëf of een andere bekleding dan een vlak paneel, dan vergelijkt het artikel over wandbekleding met steenstrips, panelen of verf die opties in het algemeen; voor een badkamer blijft de natte zone daarbij de beslissende vraag.

Wat er verder verandert

Panelen maken de wand dikker. Kijk daarom of kranen, de rozetten van leidingen en de doucheglijstang nog goed aansluiten en of een kozijn of dagkant genoeg ruimte overhoudt voor een afwerkprofiel. Zit er een schakelaar of stopcontact op de wand, laat dan een installateur bepalen hoe die terugkomt.

Zware spullen zoals een spiegel, planchet of handdoekradiator hang je volgens Dumaplast niet alleen aan het paneel; je boort door het paneel heen en bevestigt met schroef en plug in de muur erachter, met steun achter het paneel. Hoe je daarbij door tegels boort, lees je in boren in tegels: voorbereiding en materiaalkeuze.

Twijfel je nog tussen panelen, nieuwe tegels of een andere afwerking voor de hele badkamer, dan vergelijkt badkamerwanden kiezen de volledige systemen, inclusief naden en onderhoud.

In een huurwoning

Gelijmde panelen haal je niet zonder kosten weer weg. De Rijksoverheid noemt het aanpassen van de badkamer als renovatie waarvoor altijd toestemming van de verhuurder nodig is. Vraag die vooraf schriftelijk en spreek af wat er bij vertrek met de panelen gebeurt.