Een douchebad: bad en douche op één plek

Een douchebad is een bad dat aan één kant breder is, zodat je er ook staand in kunt douchen. Daarmee krijg je twee functies op de plek van één, en dat is precies waarom het in een kleine badkamer vaak de enige manier is om een bad te houden. Het is ook een compromis: het douchegedeelte is smaller dan een echte douche, en je stapt voor elke douchebeurt over een badrand. Of dat een goede ruil is, hangt af van drie dingen die je kunt opmeten: de breedte van het brede deel op de hoogte waar je staat, de instap, en de wand waar het water langsloopt.

Wat je inlevert, en waarvoor

Zet de twee functies naast een losse voorziening, dan zie je waar het schuurt.

De eerlijke samenvatting: als je ruimte hebt voor een los bad én een losse douche, is dat in gebruik beter. Heb je die ruimte niet, dan is de echte vergelijking niet ‘douchebad of allebei’, maar ‘douchebad of alleen een douche’. Dat laatste is een eerlijke optie als je het bad eigenlijk nooit gebruikt; die afweging staat in een inloopdouche of douchecabine kiezen.

Meet het douchegedeelte, niet het bad

De maat op het etiket, bijvoorbeeld 170 bij 85 centimeter, is de buitenmaat van de kuip. Daar sta je niet in. Wat telt, is de vrije breedte op de hoogte waar je ellebogen zijn als je je haar wast, want een badkuip loopt naar beneden toe smaller en heeft schuine wanden. Meet dus niet op de rand, maar ongeveer op heuphoogte boven de bodem, en meet ook de lengte van het vlakke stuk bodem waarop je kunt staan.

Als maatlat kun je de Amerikaanse planningsrichtlijnen van de NKBA gebruiken. Die bevelen voor een douche een binnenmaat van minstens 91 bij 91 centimeter aan. De Amerikaanse bouwregels houden als ondergrens 76 bij 76 centimeter aan, of 900 vierkante inch waarin een cirkel van 76 centimeter past, met een vrije instapopening van minstens 56 centimeter. Het zijn geen Nederlandse voorschriften, maar ze laten wel zien dat het brede deel van een douchebad meestal duidelijk krapper is dan wat voor een douche wordt aanbevolen. Dat is niet per se onacceptabel; het is wel iets om te weten voordat je kiest.

Twee dingen die je er meteen bij meet:

• De vrije hoogte boven de badbodem. Dezelfde richtlijn houdt boven de plek van de douchekop minstens 203 centimeter vrije hoogte aan over een vlak van 76 bij 76 centimeter. In een badkamer met een schuin dak of een verlaagd plafond boven het bad is dat het eerste dat knelt.
• De plek van de douchekop. Zit die boven het brede deel, of boven het midden van het bad? In het tweede geval sta je tijdens het douchen deels in het smalle deel, en dan helpt de extra breedte je niet.

Een variant die je bij dezelfde zoekvraag tegenkomt is het zitbad: korter en dieper, soms met een zitje, waarin je rechtop zit in plaats van ligt. Dat kan uitkomst bieden als de lengte het probleem is, maar het verandert de douchevraag niet: ook daar meet je de breedte op stahoogte en de vrije hoogte erboven.

De instap is de lastigste kant

Bij een los bad stap je er hooguit een paar keer per week in, droog en rustig. Bij een douchebad doe je dat elke douchebeurt, nat en op blote voeten. Dat verandert het gewicht van een paar punten:

• De hoogte van de rand. Meet hem vanaf de afgewerkte vloer, niet vanaf de kuipbodem. Til je been eens op tot die hoogte terwijl je op één been staat; dat is de beweging die je straks nat maakt.
• Vrije vloer ervoor. De NKBA beveelt 76 centimeter vrije vloer vóór een bad aan; de Amerikaanse bouwregels houden 53 centimeter als ondergrens aan. Staat de wastafel of het toilet daar deels in, dan stap je schuin uit.
• Geen opstapje. Diezelfde richtlijn raadt een trede buiten het bad af, en schrijft dat er een greep of leuning bij hoort als er toch een trede komt.
• Iets om vast te houden. De richtlijn adviseert de wanden rond bad en douche bij de bouw te verstevigen, zodat er later een beugel geplaatst kan worden die een statische belasting van 113 kilo aankan, en beugels op 83 tot 91 centimeter boven de vloer te plaatsen. Dat is ook zinvol als je nu nog geen beugel wilt: de versterking kost bij een verbouwing weinig en is achteraf lastig toe te voegen.
• Grip. Een antislipoppervlak wordt aanbevolen voor de bodem van bad en douche en voor de badkamervloer. Vraag bij een model of er een antislipuitvoering van bestaat; een losse mat in een douchebad schuift sneller dan in een vlakke douchebak.

Plan je voor de lange termijn, dan is de instap de reden dat een douchebad vaak niet de beste keuze is. Dezelfde richtlijn houdt voor een toegankelijke douche een drempel van hooguit 13 millimeter aan; een badrand zit daar ver boven. De bredere afweging over een bad in een badkamer staat in een bad kiezen: vorm, formaat en de ruimte eromheen.

Waar het water langsloopt

Een douchebad heeft aan de lange zijde een opening waar je in- en uitstapt. Daar moet het water niet uit. Hoe je dat regelt, is de derde grote keuze.

Het scherm lost niet alles op. Bij een douchebad staat de aansluiting tussen de badrand en de wand onder water zodra je doucht, en dat is een andere belasting dan bij een bad waarin je alleen ligt. Vraag daarom aan de installateur of tegelzetter:

• Tot welke hoogte de wand boven het bad waterdicht wordt afgewerkt. De NKBA beveelt waterdichte afwerking aan tot minstens 7,6 centimeter boven het aansluitpunt van de douchekop; de Amerikaanse bouwregels houden minstens 183 centimeter boven de afgewerkte vloer aan.
• Hoe de overgang tussen badrand en tegels wordt gemaakt, en of daar een afdichtband onder de tegels komt.
• Of de kuip wordt onderstopt of ondersteund, zodat hij niet meebeweegt als je erin stapt. Een kuip die veert, trekt de kitnaad op den duur open.
• Wat er aan de buitenkant onder het bad gebeurt: een ombouw met een inspectieluik, of een dichte betegelde ombouw. Zonder luik kom je niet bij de afvoer.

Houd ook rekening met wat er áchter de opening ligt. Water dat langs het scherm komt, loopt op de vloer naar het laagste punt; als dat richting een houten deur of een kastje is, merk je dat pas na een jaar.

Kranen en bediening

Een douchebad heeft meestal één kraan voor twee gebruiken, en dat stelt eisen aan de plek. De NKBA adviseert dat de douchebediening bereikbaar is van binnen én van buiten de waterstraal, op 97 tot 122 centimeter boven de vloer. Voor badkranen adviseert ze dat die van binnen en van buiten het bad bereikbaar zijn, en dat ze tussen de badrand en 84 centimeter boven de vloer zitten. Praktisch betekent dat: je moet de kraan kunnen aanzetten en de temperatuur kunnen regelen zonder eerst in het koude water te gaan staan.

Een thermostaatkraan houdt de ingestelde temperatuur vast als er elders in huis water wordt getapt. In de Amerikaanse bouwregels is een drukgecompenseerde of thermostatische mengkraan met een begrenzer verplicht gesteld; dat is daar voorschrift en hier niet, maar het laat zien waarvoor zo’n kraan bedoeld is. Komen er kinderen of oudere huisgenoten in dat bad, vraag de installateur dan welke begrenzing op jouw kraan en jouw warmwatertoestel mogelijk is.

Wat de twee functies kosten aan water

Een douchebad verleidt soms tot vaker een bad nemen, omdat het er toch staat. Milieu Centraal geeft de verhouding: in een gemiddeld bad kan 140 liter water, een douchebeurt van 7,4 minuten kost gemiddeld 55 liter warm water en een bad bijna het dubbele. Vergeleken met een douche van 5 minuten kost een bad volgens dezelfde bron bijna vier keer zoveel water en energie.

Voor het douchegedeelte telt vooral de douchekop. Een waterbesparende douchekop laat volgens Milieu Centraal maximaal 7,2 liter per minuut door, en bij een regendouche adviseert Milieu Centraal een volumestroom lager dan 15 liter per minuut te kiezen. Minder water betekent in een douchebad ook minder spatwater langs het scherm. Wat een badvulling met jouw energiebron en tarief kost, reken je uit met het artikel over wat het kost om een bad te vullen.

Voor wie het wel en niet werkt

Meet dit voordat je kiest

• De lengte en breedte van de plek, met de positie van de afvoer en de leidingen.
• De vrije vloer vóór het bad, met de deur open getekend.
• De randhoogte vanaf de afgewerkte vloer.
• Van het model: de binnenbreedte van het brede deel op stahoogte, de lengte van het vlakke bodemdeel, en de binnenmaat waarin je ligt.
• De vrije hoogte boven de plek van de douchekop, zeker bij een schuin dak.
• Waar de douchekop en de kraan komen, en of je ze vanaf buiten het bad kunt bedienen.
• Welk scherm past, en hoeveel ruimte het nodig heeft om open te draaien.
• Of er een inspectieluik in de ombouw komt.

Ga als het kan in een showroommodel staan, niet alleen liggen. Draai je een keer om met je ellebogen opzij; dan weet je binnen tien seconden of de breedte klopt.