Een bad kiezen: vorm, formaat en de ruimte eromheen

De maat op het etiket van een bad, bijvoorbeeld 170 bij 75 centimeter, is de buitenmaat. Of je er prettig in ligt en of hij in je badkamer werkt, hangt van drie andere maten af: de ruimte binnenin waar je echt ligt, de ruimte ernaast waar je in- en uitstapt, en de ruimte die je nodig hebt om het bad en de wanden eromheen schoon te houden. Meet die drie, dan valt een deel van de vormen vanzelf af.

Eerst: hoe vaak gebruik je het bad, en door wie?

Een bad neemt in de meeste badkamers de grootste aaneengesloten plek in. Die plek is er maar één keer, dus de eerste vraag gaat niet over vorm maar over gebruik. Schrijf op:

• Hoe vaak ga je nu echt in bad, en hoe vaak zou je willen?
• Gebruik je het bad vooral zelf, voor kinderen, of om iets in te laten weken?
• Doucht er iemand in het bad, nu of straks?
• Moet er naast het bad ook een douche in dezelfde ruimte, of komt de douche in het bad te staan?
• Wil je het bad er voor de verkoopwaarde in houden, of omdat je het gebruikt?

De antwoorden leiden tot verschillende keuzes. Een bad dat je wekelijks gebruikt om in te liggen, verdient de volle liglengte. Een bad dat vooral voor kinderen is, kan korter en ondieper, en dan weegt de hoogte van de rand (je staat ernaast en bukt) zwaarder dan de liglengte. Moeten bad en douche op dezelfde plek, dan kom je uit bij een douchebad; wat die vorm in de praktijk betekent, staat in het artikel over een douchebad. En is het antwoord dat je er een paar keer per jaar in gaat, dan is de eerlijke vergelijking niet tussen twee baden maar tussen een bad en de ruimte die het kost.

De kuip: waar je echt ligt

Binnenin is een bad kleiner dan de buitenmaat: er is een rand, een schuine rugleuning, soms een kraan of afvoer aan het voeteneind. Twee baden met dezelfde buitenmaat kunnen een andere liglengte hebben. Kijk in de productinformatie naar de binnenmaat, de diepte tot de overloop en de inhoud tot de overloop.

Ga als het kan in een showroombad liggen, met je schoenen uit. Let op waar je voeten uitkomen, of je schouders onder water kunnen en of je hoofd ergens tegen kan leunen. Een groter bad is niet automatisch prettiger: Milieu Centraal raadt aan het kleinste formaat te kiezen waarin je nog comfortabel ligt, omdat elke liter inhoud warm water kost. Een gemiddeld bad bevat volgens Milieu Centraal 140 liter. Wat dat kost met jouw energiebron, reken je uit met het artikel over wat het kost om een bad te vullen.

De instap: ruimte naast het bad

Je stapt nat en op blote voeten uit een bad. Daarvoor heb je vloer naast het bad nodig. De Amerikaanse planningsrichtlijnen van de NKBA bevelen 76 centimeter vrije ruimte vóór een bad aan, met 53 centimeter als ondergrens uit de Amerikaanse bouwregels. Voor toegankelijkheid gaat dezelfde richtlijn verder: vrije ruimte over de volle lengte van het bad, minstens 76 centimeter breed. Het zijn geen Nederlandse voorschriften, maar wel een duidelijke toets.

Nog drie punten uit die richtlijn die de keuze beïnvloeden:

• De kranen horen zowel van binnen als van buiten het bad bereikbaar te zijn, zodat je het bad kunt vullen zonder erin te staan.
• Een opstapje buiten het bad raadt de richtlijn af. Komt er toch een trede, dan hoort er een greep of leuning bij.
• Een antislipoppervlak wordt aanbevolen voor de bodem van het bad en de badkamervloer.

VeiligheidNL noemt voor wie moeilijk uit bad komt steunen die je op de badrand plaatst, of het vervangen van het bad door een inloopdouche. Plan je een bad voor de lange termijn, dan is de hoogte van de rand en de ruimte ernaast dus meer dan een comfortkwestie.

De ruimte om schoon te maken

Een bad maak je niet alleen van binnen schoon. Bij een ingebouwd bad zijn dat de rand, de ombouw en de kitvoeg tussen bad en tegels. Bij een vrijstaand bad komt daar de vloer onder en achter het bad bij, en de muur erachter. Staat een vrijstaand bad met tien centimeter speling tegen de muur, dan kom je daar met een dweil niet tussen. Laat er ofwel genoeg ruimte om erachter te komen, ofwel zet het bad zo dicht tegen de wand dat er niets tussen valt. Bij een hoekbad is de hoek tegenover je het lastigst bereikbaar.

Soorten baden naast elkaar

Een douchebad is aan één kant breder, zodat je er ook staand in kunt douchen. Dat combineert twee functies op één plek, maar je stapt voor elke douche over de rand en je staat te douchen op een oppervlak dat glad is en schuin kan lopen. Wie vooral doucht, kan ook overwegen het bad te laten vervallen; die afweging staat in het artikel over een inloopdouche of douchecabine kiezen.

De afvoer, de overloop en de kraan

Waar een bad kan staan, hangt minder van de maat af dan van de plek waar het water weg kan. Dit is het deel dat de meeste mensen pas ontdekken als het bad al gekocht is.

• De afvoer. Elk bad heeft een afvoer op een vaste plek in de kuip, meestal aan een kort uiteinde. Ligt de bestaande afvoer in je badkamer aan de andere kant, dan moet of het bad draaien, of de afvoer verplaatst worden. Onder een bad is daar vaak ruimte voor, maar niet altijd, want de buis heeft verval nodig. Fotografeer de bestaande afvoer en de ruimte eronder voordat je een model kiest.
• De overloop. Dat is het gaatje of het rooster hoog in de kuip dat voorkomt dat het bad overstroomt. De inhoud die in de productinformatie staat, is bijna altijd de inhoud tot die overloop, en dat is de maat waarmee je rekent voor water en energie.
• De kraan. Er zijn vier plekken: op de badrand, in de wand, vrijstaand naast het bad en, bij sommige modellen, vullend via de overloop. Elke plek heeft gevolgen. Een kraan op de badrand vraagt een bad met kraangaten en maakt die rand lastiger schoon te maken. Een wandkraan houdt de rand vrij, maar de aansluiting zit achter de tegels, dus dat beslis je vóór het tegelwerk. Een vrijstaande kraan vraagt een aansluiting in de vloer en ruimte eromheen.
• Bereikbaarheid. De NKBA-richtlijn adviseert de kranen zowel van binnen als van buiten het bad bereikbaar te houden, zodat je het bad kunt vullen zonder erin te staan. Een kraan diep in de hoek bij een hoekbad haalt dat zelden.

Vraag de installateur bij elk model dat je overweegt of het op de bestaande afvoer past en wat het kost als dat niet zo is. Dat antwoord schrapt vaak meer modellen dan de maat van de ruimte.

Materiaal en warmte

Milieu Centraal schrijft dat badwater in een kunststof kuip langer warm blijft dan in een stalen kuip, en dat je een badkuip ook kunt laten isoleren zodat het water minder snel afkoelt. Bij een inbouwbad kan dat in de ruimte onder de ombouw. Vraag bij een vrijstaand bad hoe de kuip is opgebouwd.

Gewicht op de vloer

Een liter water weegt ongeveer een kilo. Een gevuld gemiddeld bad weegt dus al zo’n 140 kilo aan water, plus het bad zelf en de persoon erin. Bij een vrijstaand bad rust dat gewicht op een paar pootjes of een kleine voet. Op een houten verdiepingsvloer, zoals in veel oudere woningen, laat je door een aannemer of constructeur beoordelen of de vloer dat draagt. Dat geldt zeker voor grote of stenen baden. Het gewicht van het lege bad staat in de productinformatie.

Wat ‘luxe’ bij een bad betekent

Een luxe bad is in winkels vaak een groter, dieper of vrijstaand bad, of een bad met whirlpool. Elk van die extra’s vraagt iets: meer water, meer ruimte rondom, meer gewicht of meer onderdelen om schoon te houden. Luxe is daarom vooral een bad dat past bij hoe vaak en hoe lang je erin ligt. Hoe je het bad in een kleine badkamer inpast naast deur, toilet en wastafel, staat in het artikel over een kleine badkamer inrichten.

Meet dit voordat je een bad kiest

• De lengte en breedte van de plek, met de positie van de afvoer.
• De vrije vloer naast de instapzijde.
• Je eigen liglengte: ga met je rug schuin tegen een muur zitten, zoals in bad, en meet van de muur tot je voetzolen.
• Of je het bad ook als douche wilt gebruiken.
• Bij een vrijstaand bad: de ruimte rondom om schoon te maken.
• Het soort vloer, als het om een verdieping gaat.
• Van een model: binnenmaat, inhoud tot de overloop, leeggewicht, de plek van de afvoer en of er kraangaten in zitten.