Vloerverwarmingssystemen vergelijken

Vloerverwarmingssystemen worden vaak vergeleken op prijs per vierkante meter, maar dat getal verbergt de verschillen die je later merkt. Drie dingen bepalen of een systeem bij je huis past: hoeveel hoogte het erbij maakt, hoe snel het reageert als je de thermostaat verandert, en of je warmtebron de lage watertemperatuur kan leveren waarop zo’n vloer werkt. Hieronder staan de systemen op die criteria naast elkaar, plus de gegevens die je moet verzamelen voordat een offerte iets betekent. Het aanleggen zelf, het legplan en de aansluiting op je cv-ketel of warmtepomp zijn werk voor een erkende installateur; die bepaalt ook of jouw warmtebron en afgiftecapaciteit bij elkaar passen.

Begin bij de warmtebron, niet bij de vloer

Vloerverwarming werkt met een veel lagere watertemperatuur dan radiatoren. Milieu Centraal noemt meestal ongeveer 40 °C, maximaal 45 °C, en bij sommige vloerbedekkingen is 30 °C voldoende; vaak is 30 °C haalbaar. Dat lage niveau is de reden dat vloerverwarming en een warmtepomp in één adem worden genoemd. Of jouw warmtebron die temperatuur haalt en wat dat voor het verbruik betekent, rekent de installateur door.

Dat heeft twee gevolgen voor je beslissing. Heb je nog een cv-ketel en overweeg je later een warmtepomp, dan is een vloer die met 30 à 40 °C uitkomt een investering die bij die volgende stap past. En wil je ook koelen, dan hangt dat aan de bron: met een bodemwarmtepomp kun je volgens Milieu Centraal via de vloer zuinig koelen, bij sommige lucht-waterwarmtepompen kan het ook maar kost het meer stroom. Voor grote ruimtes is volgens dezelfde bron een speciale pomp met thermostaat nodig om de wateringangstemperatuur te beperken.

Elektrische vloerverwarming valt hier buiten. Milieu Centraal noemt elektrische en infrarood vloerverwarming niet zuinig en niet aan te raden, en stelt dat alleen vloerverwarming met warm water zuinig is. Dat maakt elektrisch niet zinloos, maar wel iets anders: een oplossing voor één kleine ruimte in plaats van voor de verwarming van je huis. Die afweging, inclusief wat het per ruimte kost, staat bij elektrische vloerverwarming in één ruimte.

De watergedragen systemen op dezelfde criteria

Milieu Centraal onderscheidt bij watergedragen vloerverwarming twee hoofdvormen, en in de praktijk komt daar een derde route bij: een dun systeem bovenop de bestaande vloer.

De exacte opbouwhoogtes verschillen per product te veel om er één getal voor te geven, en ze staan in de technische documentatie van het systeem dat je overweegt. Vraag die op, en vraag om de hoogte inclusief afwerkvloer en vloerbedekking. Voor de systemen die bovenop de bestaande vloer komen, staan de concrete millimeters uit de fabrikantdocumentatie bij vloerverwarming zonder frezen: opties en opbouwhoogte.

Wat reactietijd in de praktijk betekent

Milieu Centraal is hierover onomwonden: vloerverwarming warmt veel trager op dan radiatoren en convectoren, en je kunt de temperatuur ’s nachts beter niet verlagen. Dat is geen nadeel dat je wegregelt met een slimme thermostaat; het is een eigenschap die je gebruik verandert.

Een trage vloer werkt goed als je het hele etmaal een gelijkmatige temperatuur wilt en de woning geïsoleerd is. Hij werkt slecht als je één kamer af en toe snel warm wilt hebben, bijvoorbeeld een werkkamer die je twee ochtenden per week gebruikt. In dat tweede geval is de vraag niet welk vloerverwarmingssysteem je kiest, maar of vloerverwarming het juiste antwoord is.

Het verschil tussen de systemen zit in de massa boven de leidingen. Een gegoten dekvloer of ingefreesde betonvloer moet veel materiaal mee opwarmen; een gipsvezelsysteem of dun systeem veel minder. Milieu Centraal bevestigt die rangorde voor het gipsvezelsysteem, dat sneller opwarmt dan de gegoten dekvloer. Harde opwarmtijden in minuten of uren geeft de bron niet, en die zijn ook niet los van de woning te noemen; vraag een leverancier daarom niet om een opwarmtijd maar om een opwarmtijd bij jouw opbouw, isolatie en watertemperatuur.

Afgiftevermogen, legafstand en het legplan

Hoeveel warmte een vloer kan afgeven, hangt niet alleen van het systeem af maar ook van hoe dicht de leidingen bij elkaar liggen. Milieu Centraal noemt een concreet verschil: een legafstand van 10 centimeter geeft ongeveer 35 procent meer afgiftevermogen dan 20 centimeter. Dat is de reden dat een legplan geen tekenoefening is maar een berekening.

Zo’n legplan maakt de installateur op basis van de warmtevraag per ruimte. Wat jij aanlevert, bepaalt of die berekening klopt:

• Per ruimte de vloeroppervlakte, en welk deel daarvan vrij blijft. Onder een inbouwkast, een vaste bank of een kookeiland wordt doorgaans geen leiding gelegd, dus het verwarmde oppervlak is kleiner dan de kamer.
• De isolatie van vloer, muren, dak en glas, en of daar iets aan verandert.
• Welke vloerafwerking erop komt, met de warmteweerstand ervan.
• Of de vloerverwarming de enige verwarming is of naast radiatoren komt.
• Waar de verdeler komt en of daar een afvoer en aansluiting zijn.

Dat laatste punt raakt ook het onderwerp waar mensen bang voor zijn: lekkage. Een vloer waarin leidingen liggen kun je niet inspecteren. Wat je er wel aan kunt doen is vooraf vastleggen waar wat ligt: vraag om het legplan en een as-builttekening of foto’s van de gelegde leidingen vóór het dichtgooien, en vraag of de druktest is uitgevoerd en vastgelegd. Zonder dat is later zoeken naar een lek slopen op gevoel. Een lekkage in een verwarmde vloer is geen klus om zelf te benaderen; wel kun je vastleggen wat je ziet, zoals bij waterschade aan je vloer en wat je vastlegt.

Zonder isolatie werkt het niet

Dit is het onderdeel dat een offerte duurder maakt en dat daarom soms wegvalt. Milieu Centraal stelt bij een gegoten dekvloer zeer goede vloerisolatie als voorwaarde, met Rc 5,0 of meer, en noemt voor de begane grond Rc groter dan 5; ook de aansluitingen op de muren moeten geïsoleerd worden. Op de isolatiepagina’s hanteert Milieu Centraal voor vloerverwarming een Rd van minimaal 5.

Op een verdieping of een houten vloer

Op de bovenverdieping komen twee criteria bij die beneden geen rol spelen: het gewicht en de stijfheid van de vloer. Een gegoten dekvloer voegt gewicht toe aan een constructie die daar niet voor is ontworpen, en een vloer die meebeweegt heeft gevolgen voor wat erin en erop ligt. Beide vragen horen bij iemand die de constructie kan beoordelen.

Die vragen kun je niet met een waterpas afhandelen. Wat je wel kunt doen is de gegevens verzamelen die iemand nodig heeft om het te beoordelen: de balkafmetingen, de hart-op-hartafstand, de overspanning, en het gewicht per vierkante meter dat de leverancier voor het systeem opgeeft. Een constructeur of de leverancier beoordeelt daarna of het kan. De afwegingen bij een houten constructie, inclusief de doorbuigingsgrens die in parketdocumentatie wordt gehanteerd, staan uitgewerkt bij vloerverwarming bij een houten vloer: de juiste vragen.

De vloerafwerking hoort bij de systeemkeuze

Een vloerverwarmingssysteem dat op papier genoeg vermogen heeft, komt daar niet door als de afwerking de warmte tegenhoudt. Milieu Centraal zet tegels en plavuizen als ideaal, en noemt tapijt, zeil, linoleum, parket, laminaat, lamelparket en hout geschikt met een warmteweerstand van maximaal Rd 0,15 m²K/W. Dik hout is minder geschikt, dik tapijt niet geschikt. De organisatie waarschuwt ook voor ondervloeren van groene platen, omdat die de warmte tegenhouden.

Let op dat die 0,15 geldt voor de hele laag boven de leidingen: vloer plus ondervloer, en niet alleen de plank. Hoe je die lagen bij elkaar optelt en waar je de waarden vindt, staat bij laminaat en vloerverwarming, waarbij je de hele vloeropbouw controleert.

Milieu Centraal noemt verder drie materiaaleigenschappen die meewegen: hout zet uit en krimpt, pvc kan weekmakers afgeven en tapijt geleidt slecht. Aan de bovenkant begrenst de bron de temperatuur: maximaal 29 °C vloertemperatuur in de woonkamer en andere kamers, en maximaal 33 °C in de badkamer. Die grens is relevant bij de keuze, want een vloer die niet warmer mag worden dan 29 °C moet bij jouw warmtevraag genoeg oppervlak hebben.

Wat het kost, en wat in dat bedrag zit

Milieu Centraal noemt voor één concrete ingreep een bedrag: ongeveer € 210 per vierkante meter voor het infrezen van vloerverwarming in een bestaande betonvloer, inclusief het verwijderen van radiatoren. Voor een begane grond van 50 m² komt de organisatie daarmee op ongeveer € 10.000. Voor het gipsvezelsysteem en de andere routes geeft de pagina geen bedrag.

Behandel dat bedrag dus als het enige herleidbare richtgetal in deze vergelijking, en niet als de prijs van vloerverwarming. Wat er bij jou bovenop komt of af gaat, hangt af van zaken die niet in zo’n bedrag zitten: de isolatie die je nog moet laten aanbrengen, een nieuwe vloerafwerking, het aanpassen van drempels en deuren bij een hogere opbouw, een eventuele nieuwe verdeler en de aanpassing van je warmtebron. Vraag een offerte daarom uitgesplitst op, zodat je kunt zien welke van die posten erin zitten.

Wanneer geen van deze systemen past

Een eerlijke vergelijking eindigt niet altijd met een keuze. Drie situaties waarin het antwoord iets anders is:

Wat je verzamelt voordat je offertes vergelijkt

Hiermee vergelijk je appels met appels, en kan een installateur doorrekenen in plaats van schatten.

• Het vloertype en de dikte per ruimte: beton, houten balken met planken, of anders, en bij beton of frezen volgens de leverancier kan.
• De vrije hoogte die je kunt missen, gemeten bij de deuren, drempels en de onderste traptrede.
• Per ruimte het vloeroppervlak en het deel dat vrij blijft.
• Wat je warmtebron nu is en of je die wilt vervangen, met het temperatuurniveau dat je nodig hebt.
• De bestaande vloerisolatie, met de waarde als je die hebt, en of het Rd of Rc is.
• Welke vloerafwerking erop komt, met de warmteweerstand van vloer plus ondervloer.
• Bij een verdieping: balkafmetingen, hart-op-hartafstand en overspanning, plus het gewicht per m² van het systeem.
• Of je ook wilt koelen, en met welke bron.
• Of je het legplan, een as-builtvastlegging en het resultaat van de druktest krijgt.