Terrazzo keukenblad: nadelen en onderhoud

De nadelen van een terrazzo keukenblad zijn niet voor elk blad hetzelfde. Terrazzo is een mengsel van steenkorrels in een bindmiddel, dat na uitharden wordt geslepen. Is dat bindmiddel cement, dan is het blad gevoelig voor zuur, loog en chloor, en kunnen vlekken in het oppervlak trekken. Is het bindmiddel hars, dan ligt de grens eerder bij hitte. En zijn de korrels marmer, dan kan zuur ook de korrels zelf aantasten. Het voordeel dat daartegenover staat: een terrazzo-oppervlak kan in principe opnieuw worden geslepen.

Daarom is de eerste vraag aan een leverancier niet ‘is terrazzo geschikt?’, maar ‘waar is dit blad van gemaakt?’.

Drie bladen die allemaal terrazzo heten

Wat het is	Bindmiddel	Waar je op let
Cementgebonden terrazzo	Cement	Zuur, loog en chloor; vlekken in het oppervlak
Harsgebonden terrazzo	Kunsthars	Hitte; de grenzen die de maker opgeeft
Terrazzo-look	Kwartscomposiet of keramiek met een terrazzopatroon	Gedraagt zich als dat materiaal, niet als terrazzo

Bij een terrazzo-look kun je dus verder lezen bij de keuze tussen keramiek en composiet. Hieronder gaat het over terrazzo met cement of hars.

Let ook op de korrel. Compac schrijft in het onderhoudsvoorschrift van zijn terrazzo dat het materiaal grotendeels uit calciumcarbonaat bestaat en daardoor door zuren wordt aangetast. Calciumcarbonaat is het hoofdbestanddeel van marmer en kalksteen. Zitten er marmerkorrels in je blad, dan helpt een zuurbestendig bindmiddel alleen het bindmiddel.

Zuur, vlekken en schoonmaken

De informatie over cementgebonden terrazzo komt vooral uit de vloerenwereld. Het informatieblad van de NOA, de vereniging van afbouwbedrijven, zegt het kort: omdat het een cementgebonden product is, is het gevoelig voor zuur, loog, chloor en andere stoffen. Contact voorkomen en gemorst materiaal zo snel mogelijk opruimen, is het advies. Voor reiniging noemt het blad een pH-neutraal middel tussen pH 6 en 8, zonder chloor.

Op een vloer is dat goed te doen. Op een aanrecht snijd je citroenen, giet je azijn af en ruim je met allesreinigers en soms bleek op. Concreet betekent het voor een cementgebonden blad:

citroensap, azijn, wijn en tomaat niet laten liggen, en snijden op een plank;
geen bleek, chloor of kalkreiniger op het blad, ook niet om een vlek weg te halen;
de NOA raadt bij kalkspatten en roestvlekken zelfs af om chemische middelen te gebruiken;
ook olie kan het uiterlijk veranderen: volgens de NOA kunnen lichte en grijsgespikkelde terrazzovloeren door behandeling met rauwe lijnolie donker en vlekkerig worden.

Vraag de maker van het blad welke afwerking of impregnering is aangebracht, welke reinigingsmiddelen erbij horen en hoe vaak die behandeling herhaald moet worden. Dat bepaalt meer dan algemene adviezen.

Hitte bij harsgebonden terrazzo

Bij harsgebonden terrazzo houdt een kunsthars de korrels bij elkaar. Over werkbladen van harsgebonden terrazzo hebben we geen fabrikantvoorschrift gevonden met een concrete temperatuurgrens. Fabrikanten van ander harsgebonden steen zijn wel duidelijk: Caesarstone schrijft voor zijn kwartscomposiet een onderzetter voor om verbranden te voorkomen. Ga bij harsgebonden terrazzo van hetzelfde uit, tot de maker schriftelijk iets anders opgeeft. Vraag naar de maximale temperatuur en of een brandplek te herstellen is.

Slijpen en herstellen

Daartegenover staat dat terrazzo een geslepen massa is, en dat het oppervlak dus opnieuw geslepen kan worden. De NOA schrijft dat een vervuilde of bekraste terrazzovloer altijd opnieuw door een gekwalificeerd terrazzobedrijf geschuurd of geslepen kan worden. Compac noemt polijsten als oplossing voor een vlek die met reinigen niet weggaat, bijvoorbeeld door geconcentreerd zuur, en een polyesterplamuur in de juiste kleur voor scheurtjes.

Voor een werkblad is dat een beperkter verhaal dan voor een vloer: het blad zit tussen muur, spoelbak en kookplaat, en niet elk bedrijf slijpt ter plekke. Vraag daarom vóór aankoop of de maker een beschadigd blad kan opknappen, op welke manier en of het blad daarvoor dik genoeg is. Vraag ook wat opnieuw slijpen doet met de afwerking of impregnering: die zit op het oppervlak, dus na het slijpen moet hij opnieuw worden aangebracht. Een hersteld blad is dus niet alleen slijpwerk maar ook een nieuwe behandeling.

Snijden, randen en naden

Deze drie punten komen bij elk werkblad terug, en bij terrazzo hebben ze een eigen antwoord.

Snijden. Op een cementgebonden blad snijd je niet direct: naast de kras geeft het sap van wat je snijdt ook een vlek, en die twee samen zijn precies wat de NOA voor dit materiaal afraadt. Een snijplank is hier dus geen overbodige voorzichtigheid maar de normale werkwijze. Houd er rekening mee dat dat betekent dat je altijd een plank binnen handbereik wilt hebben, en dat er dus een vaste plek voor moet zijn.
Randen en hoeken. Terrazzo is een massa met korrels erin, dus bij een stoot op een scherpe hoek kan er een stukje uit. Het voordeel is dat het materiaal door en door hetzelfde is: een beschadiging laat geen andere kleur zien, zoals bij een blad met een toplaag. Compac noemt voor scheurtjes een polyesterplamuur in de juiste kleur. Vraag welk randprofiel wordt geleverd, en kies liever een licht afgeronde dan een scherpe rand.
Naden. Bij een lange of hoekvormige keuken komen er naden. Omdat de korrels willekeurig in de massa zitten, loopt het patroon bij een naad nooit precies door; dat is bij een grove korrel zichtbaarder dan bij een fijne. Vraag op tekening waar de naden komen, hoe ze worden gevuld en of ze na het slijpen nog opvallen. Bij een blad dat ter plekke wordt gegoten of aangebracht, is dat weer een ander verhaal; vraag dan hoe de hoeken en de aansluiting bij spoelbak en kookplaat worden uitgevoerd.
De spoelbak. De rand rond de bak is bij dit materiaal de natste en meest belaste plek. Welke soort spoelbak je kiest, bepaalt hoe die rand eruitziet en hoeveel water erop blijft staan; dat staat bij spoelbak en kraan kiezen.

Gewicht en ondersteuning

Een terrazzo blad is een massief stuk steenachtig materiaal, en dat weegt. Dat heeft drie praktische gevolgen die je vóór de keuze wilt weten: de onderkasten moeten het blad gelijkmatig dragen, een blad dat in delen wordt aangevoerd kan door een trappenhuis of een deur moeten, en bij een eiland of een overstek is extra ondersteuning nodig. Laminam schrijft voor zijn keramische platen dat onderkasten waterpas moeten staan en aan elkaar vast moeten zitten zodat ze het blad gelijkmatig ondersteunen, en dat er extra steun hoort waar de kasten het blad niet rondom dragen. Dat principe geldt voor elk zwaar blad; vraag voor jouw blad wat de maker opgeeft.

Wanneer past terrazzo op je aanrecht?

Terrazzo kan passen als je de korrel en de kleur echt wilt, het geen probleem vindt dat het blad met de jaren verandert, en bereid bent snijplank, onderzetter en een pH-neutraal schoonmaakmiddel consequent te gebruiken. Een maker die het blad later kan opknappen, is dan een sterk argument.

Terrazzo past minder goed als je vaak met citrus, azijn of tomaat op het blad werkt, als je met bleek of kalkreiniger schoonmaakt, of als je een blad wilt waar je niet over na hoeft te denken. Dan is een terrazzo-look in composiet of keramiek de nuchterdere keuze.

Een tussenweg is terrazzo op een plek die minder te verduren heeft, zoals een vensterbank of een plank, terwijl het werkblad bij spoelbak en kookplaat van een ander materiaal is.

Huur je, of blijft de keuken niet lang staan? Terrazzo is een blad dat zijn waarde pas bewijst als je het jaren gebruikt en zo nodig laat opknappen. Voor een periode van een paar jaar in een huurwoning, waar je het blad achterlaat en toestemming moet vragen, past een eenvoudiger blad logischer.

Wat je de leverancier vraagt

Wat is het bindmiddel: cement, hars, of is het een terrazzo-look in een ander materiaal?
Welke korrels zitten erin, en zijn die zuurgevoelig (zoals marmer of kalksteen)?
Welke afwerking of impregnering is aangebracht, welke middelen horen daarbij en hoe vaak moet de behandeling worden herhaald?
Welke maximale temperatuur geeft de maker op, en is een brandplek te herstellen?
Welk randprofiel wordt geleverd, en hoe worden de hoeken afgewerkt?
Waar komen de naden, hoe worden ze gevuld en vallen ze na het slijpen op?
Kan dit blad later opnieuw geslepen worden, door wie, ter plekke of niet, en wat gebeurt er dan met de impregnering?
Welke ondersteuning schrijft de maker voor onder het blad, de spoelbak en een eventueel overstek?

Wil je het patroon elders in huis laten terugkomen, dan staat bij terrazzo in de badkamer hoe je het combineert. Zoek je cementgebonden tegels in plaats van een massa, bijvoorbeeld als achterwand of vloer, dan gelden daar verwante aandachtspunten; die staan bij cementtegels en Portugese tegels binnen. En komt er een nieuw blad op een bestaande keuken, lees dan eerst wat je bekijkt voordat je een werkblad vervangt.