Wat is composiet? Uitleg voor je keukenblad | Woonideetje

Composiet is een verzamelnaam voor materialen die uit twee of meer bestanddelen zijn samengesteld, zodat ze samen eigenschappen krijgen die de losse onderdelen niet hebben. Glasvezelversterkte kunststof is composiet, net als de witte vulling bij de tandarts. Bij een keukenwerkblad bedoelt een leverancier met composiet bijna altijd kwartscomposiet, ook kunststeen of kwartssteen genoemd: gemalen kwarts dat met een kleine hoeveelheid kunsthars tot een plaat is gebonden en met pigment is gekleurd.

Die twee hoofdbestanddelen verklaren de meeste aandachtspunten. Het kwarts maakt het blad hard en weinig poreus. De hars houdt het geheel bij elkaar, maar is ook het deel dat slecht tegen hitte en langdurig zonlicht kan. En omdat er veel kwarts in zit, geeft zagen en slijpen fijn kwartsstof.

Waaruit een composiet werkblad bestaat

De verhoudingen verschillen per fabrikant en per product. Caesarstone schrijft dat zijn platen tot 93 procent natuurlijk kwarts bevatten, gebonden met een kleine hoeveelheid polymeerhars en gekleurd met pigmenten. Volandis, het kennis- en adviescentrum voor de bouw, noemt voor composietsteen in het algemeen 85 tot 95 procent kwarts, tegenover 15 tot 28 procent voor keramiek.

Dat ‘tot’ is belangrijk. Fabrikanten brengen ook lijnen uit met een andere samenstelling, en de korrelgrootte, de kleur en de afwerking verschillen per collectie. Wat voor het ene composietblad geldt, geldt dus niet vanzelf voor het andere, ook niet binnen één merk. Het productblad en het onderhoudsvoorschrift van de gekozen kleur zijn daarom het enige wat telt.

Het woord composiet wordt in winkels niet altijd even precies gebruikt. Vraag bij twijfel wat het bindmiddel is en hoe hoog het kwartsgehalte is. Een terrazzo-uitstraling kan bijvoorbeeld kwartscomposiet zijn, maar ook echt terrazzo met cement of hars.

Wat de hars betekent voor hitte en zon

De hars is de reden dat fabrikanten van kwartscomposiet een onderzetter voorschrijven. Caesarstone raadt voor zijn kwartsbladen een onderzetter aan om verbranden van het materiaal te voorkomen, en sluit schade door vuur of overmatige hitte uit van de garantie. Een brandplek naast de kookplaat valt bij dat merk dus niet onder de garantie.

Ook zonlicht speelt mee. Caesarstone sluit buitentoepassingen uit van de garantie op zijn gewone binnencollectie en verwijst daarvoor naar een aparte buitencollectie; volgens het bedrijf is nog niet afdoende getest hoe het materiaal langdurig uv-licht verdraagt. Voor een buitenkeuken of een blad direct achter een groot zonnig raam is dat een reden om de voorwaarden van de leverancier na te vragen.

Lees de garantie als gebruiksaanwijzing

De uitsluitingen in een garantievoorwaarde vertellen vaak meer over het materiaal dan de brochure. In de woongarantie van Caesarstone voor Canada staan onder meer deze uitsluitingen:

schilfers, deuken en krassen door stoten tegen het blad of de rand;
schade door vuur, overmatige hitte of verkeerde schoonmaakmiddelen;
de naad tussen twee bladdelen en het uiterlijk daarvan;
schilfers of scheuren door droog zagen of polijsten bij de bewerking;
gebruik buiten, en commercieel gebruik, waaronder die voorwaarden ook verhuur rekenen.

Dat laatste punt is voor verhuurders goed om te weten. Voorwaarden verschillen per land en per merk; vraag de Nederlandse of Europese versie op voor het blad dat je overweegt.

Dagelijks gebruik

Voor de dagelijkse omgang geven fabrikanten vergelijkbare regels: een snijplank gebruiken, niet direct op kwartscomposiet snijden, gemorste vloeistof meteen wegvegen, warm water met een mild middel gebruiken en geen oliehoudende reinigers, want die laten een film achter waarin vlekken sneller hechten. Middelen met fluorwaterstofzuur horen er niet op. Donkere kleuren tonen kalk en vingerafdrukken sneller, en matte of ruwe afwerkingen houden eerder grijze metaalsporen van pannen vast.

Hoe dat zich verhoudt tot een keramisch blad, dat volgens sommige fabrikanten wel een hete pan verdraagt, lees je in de vergelijking tussen keramiek en composiet.

Randen, naden en dikte

Bij een composiet blad zit de kwetsbaarheid niet in het vlak maar in de omtrek, en dat is ook de plek waar de prijs en het uiterlijk worden bepaald.

Het randprofiel. Een rechte, scherp afgewerkte rand oogt strak, maar een scherpe hoek is precies waar een stoot schade geeft. Een licht afgeronde of afgeschuinde rand verdeelt die stoot. Caesarstone sluit schade aan randen die niet volgens zijn minimale randeisen zijn uitgevoerd uit van de garantie, dus dit is een vraag met gevolgen: welke randafwerking levert de leverancier, en valt die binnen het voorschrift van de fabrikant?
De dikte. Het blad kan in de volle materiaaldikte komen, of dunner met een opgebouwde rand die in verstek is verlijmd zodat het dikker lijkt. Dat laatste geeft een extra verbinding op de rand die je het vaakst aanraakt. Vraag dus wat je krijgt.
De naad tussen bladdelen. Bij een lange of hoekvormige keuken is die onvermijdelijk. Caesarstone sluit de naad tussen twee bladdelen en het uiterlijk daarvan uit van de garantie. Vraag daarom op tekening waar de naad komt, en bedenk dat een egale of fijn gespikkelde kleur een naad beter verdraagt dan een kleur met een grote, doorlopende ader.
De uitsparingen. Rond een spoelbak en een kookplaat is het materiaal het smalst en wordt het blad het zwaarst belast. Welke soort spoelbak je kiest — opbouw, vlakbouw of onderbouw — bepaalt hoe die uitsparing en die rand eruitzien; dat staat bij spoelbak en kraan kiezen.

Kan een beschadiging worden hersteld?

Dit is de vraag die je het beste vóór aankoop stelt, want het antwoord verschilt per merk, per kleur en per soort schade. Vraag concreet:

Kan een schilfer aan de rand worden gevuld of bijgewerkt, door wie, en blijft dat zichtbaar?
Kan een kras of een matte plek worden weggepolijst, en verandert daardoor de glansgraad van die plek?
Kan een brandplek worden hersteld, of betekent dat een nieuw bladdeel?
Wat kost zo’n herstel ongeveer, en valt het binnen de garantie of niet?

Het antwoord verandert ook je keuze van kleur en afwerking: op een egale, donkere, gepolijste kleur valt een hersteld plekje meer op dan op een licht gespikkeld, mat blad. Wie weet dat er in zijn keuken stevig gewerkt wordt, kiest daar beter op dan op het staal in de showroom.

Zagen en slijpen: het kwarts komt vrij

Bij gebruik staat het kwarts vast in de plaat. Bij zagen, slijpen, frezen en boren komt het vrij als fijn stof. Volandis legt uit dat het kleinste deel daarvan, het respirabele stof, diep in de longen komt en op den duur silicose kan veroorzaken, een blijvende aandoening van het longweefsel; kwartsstof kan daarnaast longkanker veroorzaken. De Nederlandse Arbeidsinspectie hanteert volgens Volandis de regel dat er bij het bewerken van steenachtig materiaal geen zichtbaar stof mag vrijkomen. Werkplaatsen gebruiken daarom afzuiging aan het gereedschap of nat bewerken.

Voor jou als bewoner betekent dit: een extra gat voor een kraan, een grotere uitsparing voor een nieuwe kookplaat of het inkorten van een blad is geen klus voor de eigen decoupeerzaag of haakse slijper. Laat het doen door een bedrijf dat met dit materiaal werkt, en vraag hoe het stof wordt beheerst als het werk bij jou thuis gebeurt.

Wat je de leverancier vraagt

Merk, collectie, kleurnaam en afwerking van het blad, voor het juiste onderhoudsvoorschrift.
Het garantiedocument dat in Nederland geldt, met de uitsluitingen.
Hoe hoog het kwartsgehalte is en wat het bindmiddel is, zodat je weet of je echt kwartscomposiet krijgt.
Of het blad in de werkplaats op maat wordt gemaakt of dat er bij jou thuis wordt gezaagd of geslepen, en hoe het stof dan wordt beheerst.
Welke randafwerking wordt geleverd, en of de dikte massief is of met een opgebouwde rand.
Waar de naden komen, op tekening, en hoe de aansluiting met de muur wordt afgewerkt.
Welk schoonmaakmiddel de fabrikant voorschrijft, ook voor metaalsporen, en waar je dat koopt.
Of en hoe een schilfer, kras of brandplek te herstellen is.

Huur je de woning, let dan op het laatste punt uit de garantielijst hierboven: die voorwaarden rekenen verhuur onder commercieel gebruik en sluiten dat uit. Dat is geen reden om het materiaal niet te kiezen, maar wel om te weten dat je op de garantie van dat merk in die situatie geen beroep doet.

Gaat het om een bestaand blad dat eruit moet, kijk dan eerst naar wat er onder en achter zit; dat staat bij je werkblad vervangen. Wil je hetzelfde materiaal ook achter het aanrecht, lees dan hoe je een achterwand kiest die je kunt schoonhouden.