Een wasmachine in de badkamer: ruimte en aandachtspunten

Een wasmachine in de badkamer kan een goede oplossing zijn als er elders geen plek is, maar drie dingen bepalen of het verstandig is: de afstand tot de natte zone rond douche en bad, de ruimte om de machine te bedienen en te onderhouden, en wat de machine en een eventuele droger doen met het vocht in de ruimte. De elektrische kant beslis je niet zelf. In een badkamer gelden voor stopcontacten en apparaten extra regels; een erkend installateur beoordeelt of de plek en de aansluiting voldoen. Gebruik dit artikel om de plek te kiezen en de juiste vragen te stellen.

Vier criteria voor de plek

1. Afstand tot douche en bad

Hoe verder de machine van de plek waar water spat, hoe minder kans dat stopcontact, stekker en machine nat worden. Het Besluit bouwwerken leefomgeving eist dat een voorziening voor elektriciteit bij lage spanning voldoet aan NEN 1010 (artikel 3.106 voor bestaande bouw, artikel 4.199 voor nieuwbouw). NEN geeft die norm uit als NEN 1010:2020+C1:2024, de Nederlandse implementatie van de HD-IEC 60364-reeks. De norm is alleen via NEN te raadplegen en niet vrij over te nemen; daarom staan hier geen afstanden of zones uit die norm. Welke plek in jouw badkamer geschikt is voor een stopcontact voor de wasmachine en wat daarvoor nodig is, beoordeelt een installateur aan de hand van die norm en van de bestaande installatie.

Wat je zelf kunt doen, is de opties zo kiezen dat er iets te beoordelen valt: een nis bij de deur, een hoek aan de andere kant van de wastafel, een plek achter een vaste wand. Een machine direct naast een inloopdouche zonder scheiding is de minst kansrijke plek.

2. Ruimte om te bedienen en te onderhouden

Een wasmachine moet je kunnen vullen, legen en af en toe schoonmaken. Kijk daarom verder dan de breedte van de nis:

• Voor de machine: kan de deur helemaal open terwijl je ervoor staat met de wasmand? Botst hij met de badkamerdeur, het meubel of de radiator?
• Onderaan: zit het pompfilter achter een klepje aan de voorkant, dan moet je daar kunnen knielen en een bakje onder kunnen zetten. Je handleiding zegt waar het filter zit.
• Achter en boven: kun je bij de waterkraan en de afvoer zonder de machine eruit te trekken, en kan de machine eruit als hij vervangen of gerepareerd moet worden?

Wil je de machine in een ombouw of onder een badkamermeubel zetten, vraag dan de fabrikant van de machine of die daarvoor geschikt is en welke ruimte eromheen nodig is. Hoe je in een kleine badkamer de ruimte verdeelt tussen wastafel, douche en zo’n nis, staat in een kleine badkamer inrichten: begin bij de indeling.

3. De vloer eronder

Een draaiende wasmachine is zwaar en trilt, en een lekkende slang zet water op de vloer. Voor bestaande woningen eist het Bbl (artikel 3.65) dat de volledige vloer van een badruimte waterafstotend is. Dat is een ondergrens; de vraag of je vloer en ondergrond geschikt zijn voor het gewicht en de trillingen is een andere. Die wordt behandeld in welke vloer en ondergrond zijn geschikt onder een wasmachine?

4. Geluid en trillingen

Een badkamer is een kleine ruimte met harde vlakken, dus een centrifugerende machine klinkt daar harder dan in een bijkeuken. En een badkamer grenst vaak aan een slaapkamer. Dat is geen technisch probleem maar wel een reden om de plek anders te kiezen.

• Kijk aan welke kant de slaapkamer ligt en zet de machine niet tegen die wand als het anders kan.
• Zet de machine waterpas en controleer dat na de eerste wasbeurten opnieuw; een machine die op één voet draait, loopt en bonkt.
• Een machine in een ombouw of kast geeft minder geluid in de ruimte, maar de kast gaat wel meeresoneren als de machine hem raakt. Laat ruimte vrij, en controleer dat de machine tijdens het centrifugeren de wanden van de ombouw niet aantikt.
• Zet de machine, als het kan, niet op het drukste looppad: je wilt er tijdens het draaien niet langs hoeven schuiven.

5. Wat er met het vocht gebeurt

Een wasmachine alleen voegt weinig vocht toe aan de lucht. Een droger of een rek met natte was wel; welk type droger daarbij uitmaakt, staat verderop. Droog je de was binnen aan een rek, dan adviseert Milieu Centraal om extra te ventileren. In een badkamer die na het douchen al moeite heeft om op te drogen, is dat een reden om eerst naar de ventilatie van de badkamer te kijken; een ruimte die het vocht van één douche niet kwijtraakt, raakt dat van een wasrek ook niet kwijt.

Komt er ook een droger?

Een wasmachine erin krijgen is één vraag; een droger erbij is een tweede, en die verandert de plek vaak helemaal.

Naast of op elkaar. Twee machines naast elkaar vragen het dubbele aan wand. Op elkaar vragen hoogte en een tussenstuk: fabrikanten leveren daarvoor een stapelkit die bij hun machines past. Gebruik geen losse plank of een kit van een ander formaat, en vraag de fabrikant of jouw combinatie van machines gestapeld mag. Reken bij stapelen ook de gebruiksmaat: de deur van de bovenste machine zit dan op schouderhoogte, en je moet er natte was uit kunnen tillen.

Welk type droger. Milieu Centraal beschrijft de verschillen: een luchtafvoerdroger voert waterdamp via een afvoerslang naar buiten, en condens- en warmtepompdrogers verzamelen het water in een bak die je na elke droogbeurt leegt of die je vaak op een afvoer kunt aansluiten. Voor een badkamer is dat een belangrijk onderscheid. Een luchtafvoerdroger heeft een doorvoer naar buiten nodig; die is er in een badkamer meestal niet, en het ventilatiekanaal is er niet voor. Een condens- of warmtepompdroger heeft dat niet nodig, maar dan moet je wel elke keer een bak leegmaken of een afvoeraansluiting hebben op die plek.

Wat het met de ruimte doet. Een droger is net zo diep als een wasmachine en je staat ervoor met een volle mand. Als de droger de badkamer tot de laatste vierkante decimeter vult, is de eerlijke vraag of de was niet beter elders staat; vergelijk dan een wasruimte inrichten rond wassen, drogen en opbergen.

De was zelf heeft ook een plek nodig

Dit wordt het vaakst vergeten, en het is de reden dat een nis die op papier past in de praktijk rommelig wordt. Rond een wasmachine horen drie dingen die geen van alle in de machine zitten:

• De vuile was. Een mand of zak die je ergens kunt neerzetten, en die niet in de looproute of in het spatbereik van de douche staat. Een gesloten mand of een lade in een ombouw houdt het uit het zicht.
• De schone, natte was. Tussen de machine en het rek of de droger moet je iets kunnen neerzetten: een mand op de vloer of een plek op een werkblad. Reken ruimte om te bukken.
• Wasmiddel. Een gesloten plek, want in een badkamer staat alles in de damp. Een plank direct boven de machine is handig, maar bedenk dat je er dan overheen reikt tijdens het vullen.

Droog je de was aan een rek in de badkamer, dan hoort dat rek ook in de tekening, uitgeklapt. Dat is vaak het grootste object van de hele ruimte, en Milieu Centraal adviseert bij binnen drogen extra te ventileren.

Drie plekken vergeleken

Heb je de keuze tussen de badkamer en een andere ruimte, zoals een zolder, berging of bijkeuken, vergelijk dan ook een wasruimte inrichten rond wassen, drogen en opbergen.

Douchen terwijl de wasmachine draait

Of dat goed gaat, hangt af van je waterleiding en afvoer, niet van de badkamer zelf. Let bij de eerste keren op twee momenten: als de machine water inneemt, merk je dan dat de douchestraal zwakker of de temperatuur anders wordt? En als de machine pompt, borrelt of stijgt het water in de doucheafvoer? Zie je een van beide, meld het dan aan de installateur. Het kan wijzen op een leiding of afvoer die de gelijktijdige vraag niet goed aankan.

Wat je de installateur voorlegt

• Een plattegrondje met douche, bad, wastafel, deur en de plek die je voor de machine wilt.
• Of daar al een stopcontact, waterkraan en afvoer zijn, met een foto.
• Het type en de maten van de machine, en de installatiehandleiding.
• Of er ook een droger komt, welk type, en of de machines gestapeld worden.
• Of je douche en machine tegelijk wilt kunnen gebruiken.
• Of je huurt; vraag dan vooraf toestemming aan de verhuurder.