Kleuren voor je slaapkamer: eerst kijken naar het licht

Welke kleur goed staat in je slaapkamer, bepaal je niet met een kleurkaart in de winkel. Je bepaalt het in de kamer zelf, op het moment dat je er bent: ’s ochtends bij het opstaan en ’s avonds bij de lamp. Dezelfde verf kan op de wand naast het raam grauw ogen en op de wand tegenover het raam licht en helder. Daarom begint deze keuzehulp met het licht en eindigt hij met een proef op twee muren. Over kleuren die je beter zouden laten slapen, gaat dit artikel niet: het gaat over hoe een kleur er in jouw kamer uitziet.

Wat de keuze bepaalt

Vier dingen veranderen hoe een kleur in een slaapkamer uitvalt. Noteer ze voordat je stalen haalt.

• Waar het raam zit. Komt er ’s ochtends zon binnen, of alleen indirect licht? In een kamer op het oosten ziet een kleur er bij het opstaan anders uit dan in een kamer op het noorden.
• Wanneer je er bent. Veel mensen zien hun slaapkamer vooral bij lamplicht en in de vroege ochtend. Het middaglicht waarin je stalen vaak beoordeelt, is dan het minst belangrijk.
• Welke lampen je gebruikt. Milieu Centraal schrijft dat ledlampen in de winkel standaard 2700 kelvin zijn, vergelijkbaar met het licht van een gloeilamp. Een lager getal geeft warmer, oranjer licht, een hoger getal helderder en iets blauwer licht. Onder warm licht schuiven veel kleuren richting geel.
• Wat er al is en blijft. De vloer, de kast, de gordijnen en het beddengoed liggen naast de muur. Een kleur die bij de staal mooi is, kan naast een oranje getinte houten vloer onverwacht groen of grijs worden.

Licht, gedempt of donker

De meeste keuzes vallen in drie groepen. De tabel zet ze op dezelfde punten naast elkaar.

Bij dat laatste punt: hoeveel lagen nodig zijn, hangt volgens het productblad van een Histor-kleurtester af van het kleurverschil en het type ondergrond. Wie een donkere kleur overweegt in een huurwoning of een kamer die later een andere functie krijgt, rekent die extra lagen dus mee.

De proef: twee muren, twee momenten

Een kleurstaal van een paar centimeter vertelt weinig. Zet de kandidaten groot op de muur, of op een stuk karton dat je tegen de muur zet. Het productblad van de Histor-kleurtester geeft een paar aanwijzingen die ook voor andere merken nuttig zijn:

• Test niet op een onbehandelde muur. Daar kan de kleur anders uitvallen. Gebruik in dat geval een stuk karton, of strijk de muur eerst voor zoals je ook voor het echte schilderwerk zou doen.
• Gebruik hetzelfde gereedschap als later. Ga je de muur rollen, test dan ook met een roller.
• Breng de verf zo glad mogelijk aan. Een dikke testlaag schuur je glad voordat je de hele muur schildert, anders blijf je hem zien.

Zet elke kleur op twee plekken:

1. Op de wand met het raam of ernaast. Daar kijk je tegen het licht in en ziet een kleur er donkerder uit.
2. Op de wand die het meeste licht vangt, meestal tegenover het raam.

Kijk daarna minstens twee dagen op vaste momenten: vlak na het opstaan, met de gordijnen open, en ’s avonds met alleen de lampen aan die je dan gebruikt. Kijk vanuit bed en vanuit de deuropening. Noteer per kleur in een paar woorden wat je ziet, bijvoorbeeld ‘ochtend raamwand: grijs, vlak’ of ‘avond bedlamp: warm, prettig’. Een kleur die op alle vier de momenten acceptabel is, is een betere keuze dan een kleur die één keer prachtig is en drie keer tegenvalt.

Eén muur, alle muren, of ook het plafond

Welke kleur het wordt is één vraag; waar je hem zet is een tweede, en die wordt vaak overgeslagen. In een slaapkamer maakt het bovendien meer uit dan elders, omdat je de kamer liggend gebruikt.

• Alle muren dezelfde kleur. Dit geeft de rustigste kamer en is het makkelijkst te beoordelen: je hebt één kleur die per wand anders uitvalt, afhankelijk van het licht. Begin hier als je twijfelt.
• De wand achter het bed als accent. Dat is de wand die je ziet als je binnenkomt en de wand die je vanuit bed juist niet ziet. Houd er rekening mee dat een groot deel ervan achter de matras en een eventueel hoofdbord verdwijnt. Kijk dus eerst hoeveel van die wand straks nog zichtbaar is, en zet de kleur niet in een strook die je daarna niet meer ziet.
• De wand tegenover het bed. Die is het laatste wat je ziet voor het licht uitgaat en het eerste als je wakker wordt. Wil je daar rust, kies dan de rustige kant en leg het accent achter het bed.
• Het plafond. In een slaapkamer kijk je er liggend langer naar dan in welke kamer ook. Een donker plafond maakt de kamer lager, en dat kan prettig of juist beklemmend zijn. Test het zoals de wanden: plak een stuk geverfd karton op het plafond boven het bed en kijk er een paar avonden naar voordat je de roller pakt.
• Kozijnen, deuren en plinten. Laat je ze wit, dan houdt de kamer duidelijke lijnen. Verf je ze mee in de wandkleur, dan wordt het beeld rustiger, maar valt elke beschadiging meer op. Het is ook een praktische keuze: hout vraagt een andere verfsoort dan een muur, dus vraag in de winkel of jouw kleur ook in die soort te krijgen is.

Zoek je geen kleur maar een patroon, dan is behang het alternatief, met eigen afwegingen: de maat van het patroon, hoeveel je er nog van ziet als het bed ervoor staat, en hoe je het er later weer af krijgt. Dat staat bij behang in de slaapkamer: waar het wel en niet werkt. Wil je de wand achter het bed in zijn geheel aanpakken, met een kleurvlak, een paneel of een hoofdbord, dan vergelijkt de muur achter je bed: hoofdbord, paneel of niets die opties op dezelfde punten.

De muurkleur naast de rest van de kamer

Leg tijdens de proef een kussensloop, een stuk van het gordijn of een plank van de vloer naast de staal. Vooral houttinten trekken een muurkleur een bepaalde kant op. Hoe je zachte, natuurlijke tinten combineert zonder dat alles één vlak beige geheel wordt, staat in het artikel over natuurtinten combineren zonder een vlak interieur.

Komt er iets aan de muur, zoals een groot werk of een wandkleed, houd dat dan bij de proef. Een kleur kan prima zijn als achtergrond maar te druk naast een kleurrijke prent. Meer over de keuze tussen één werk, textiel en losse lijsten lees je bij wanddecoratie voor de slaapkamer kiezen.

Kleine slaapkamer en huurwoning

In een kleine slaapkamer maakt een lichte kleur de kamer niet groter, maar een donkere wand dicht bij het bed kan hem wel kleiner laten voelen. Belangrijker voor ruimte zijn meestal de plek van het bed en de kast; zie een kleine slaapkamer inrichten met ruimte om te bewegen.

Huur je, kijk dan in je huurcontract en de opnamestaat of je de muren bij vertrek in een bepaalde kleur moet achterlaten. Een donkere kleur terugschilderen naar wit kost meer werk dan andersom.

Soms ligt het aan de lamp

Valt een kleur ’s avonds tegen terwijl je hem overdag mooi vindt, dan kan de lamp de oorzaak zijn. Probeer eerst een lamp met een andere lichtkleur voordat je opnieuw schildert. Milieu Centraal wijst erop dat een gewone ledlamp bij dimmen minder fel wordt maar niet warmer van kleur, in tegenstelling tot een gloeilamp; alleen speciale dimbare ledlampen worden warmer. Hoe je lampen kiest voor lezen in bed en voor de kast, staat in slaapkamerverlichting kiezen voor lezen en aankleden.

Wat je noteert voordat je verf koopt

• De kleurcode en het merk van de staal die op alle momenten acceptabel was.
• De glansgraad die je wilt; een testpot is vaak mat, de definitieve verf misschien niet.
• Hoeveel vierkante meter muur je schildert, zonder ramen en deuren.
• Of de muur eerst voorgestreken moet worden, bijvoorbeeld na nieuw stucwerk of als je van donker naar licht gaat.