Een fotowand maken: eerst op papier

Een fotowand of ‘wall of fame’ met familiefoto’s, prenten en herinneringen wordt pas rustig als je de indeling uitprobeert voordat er een gat in de muur zit. Leg de lijsten eerst op de vloer, trek ze over op papier, plak die papieren op de muur en laat ze een paar dagen hangen. Ga daarbij uit van het meubel eronder en van de plek waar je zit, niet van een strak raster. Een raster werkt alleen goed als alle lijsten even groot zijn.

Stap 1: kies de wand en het vlak

Bekijk de kandidaatwanden vanaf de plekken waar je het meest bent: de bank, de eettafel, de deur. Een fotowand boven een dressoir of bank hoort bij dat meubel; hij hoeft niet over de hele muur te lopen. Als vertrekpunt werkt een groep die ongeveer even breed is als het meubel eronder, of iets smaller. Op een lege wand zonder meubel kies je zelf een denkbeeldige onderrand, bijvoorbeeld op de hoogte van de vensterbank ernaast.

Let op twee dingen die je pas ziet als het te laat is:

Spiegeling. Glas in lijsten weerspiegelt ramen en lampen. Hangt de wand tegenover een raam, ga dan op je vaste zitplek zitten en houd een spiegel of een ingelijste foto tegen de muur. Zie je het raam erin, dan zie je straks vooral licht in plaats van foto’s.
Wat er al hangt. Schakelaars, stopcontacten, een thermostaat of een gordijnrail horen bij de compositie. Neem ze mee in je ontwerp in plaats van er een lijst half overheen te hangen.

Stap 2: verzamel en meet wat je hebt

Leg alles wat je wilt ophangen bij elkaar. Meet van elke lijst de buitenmaat en noteer waar het ophangpunt zit: een oog, een zaagtandhaakje of een draad. Trek een draad strak omhoog, zoals hij aan de spijker zal hangen, en meet van dat punt tot de bovenkant van de lijst. Dat getal heb je straks nodig om het gat op de goede plek te zetten. Weeg zware lijsten op een personenweegschaal; het gewicht bepaalt de bevestiging.

Kies ook welk verhaal de wand vertelt. Familiefoto’s naast een diploma, een kinderkunstwerk en een landschapsprent kan prima, zolang er iets terugkomt: dezelfde lijstkleur, steeds een wit passe-partout, of alleen zwart-witfoto’s tussen de prenten.

Stap 3: leg het eerst op de vloer

Leg een stuk tape op de vloer zo breed als het vlak op de muur. Begin met het grootste of belangrijkste stuk, iets uit het midden. Leg de rest eromheen en schuif tot het klopt. Een paar aanwijzingen die helpen zonder een vast raster:

Houd de tussenruimtes tussen de lijsten ongeveer gelijk. Dan mogen de hoogtes verspringen zonder dat het rommelig wordt.
Laat één lijn doorlopen: alle onderkanten op één hoogte boven het dressoir, of een denkbeeldige horizontale lijn door het midden waar elke lijst iets mee te maken heeft.
Verdeel donker en licht. Twee donkere lijsten of zware prenten naast elkaar trekken de groep scheef.
Laat ruimte om later iets toe te voegen, als de wand mag groeien.

Maak een foto van de opstelling op de vloer, zodat je hem kunt terugleggen.

Stap 4: papieren sjablonen op de muur

Leg elke lijst op een vel papier, bouwpapier of oud cadeaupapier en trek de omtrek over. Knip hem uit.
Zet op elk sjabloon met een kruisje waar het ophangpunt zit, gemeten zoals in stap 2.
Plak de sjablonen met schilderstape op de muur, in de volgorde van je vloeropstelling.
Bekijk het geheel vanaf de bank, de eettafel en de deur. Verschuif tot de groep goed staat ten opzichte van het meubel eronder.
Laat de sjablonen een paar dagen hangen. Wat na drie dagen nog stoort, gaat je ook na drie jaar storen.

Hang je de lijsten op, dan zet je het gat precies door het kruisje op het papier. Daarna trek je het sjabloon weg.

Stap 5: kies de bevestiging bij je muur en het gewicht

De muur en het gewicht van de lijst bepalen waarmee je ophangt, niet de lijst zelf. Zoek eerst uit wat voor muur het is: steen, beton of een lichte wand zoals gipsplaat. Weet je het niet, vraag het dan na bij de verhuurder of vorige eigenaar, of boor een proefgaatje op een plek die straks achter een lijst valt. Kies daarna een plug of haak die volgens de verpakking geschikt is voor die ondergrond en dat gewicht. Hoe je per wandtype uitzoekt wat je nodig hebt, en wat je doet als het boorstof verraadt dat de wand anders is dan je dacht, staat bij een plank ophangen die blijft hangen.

Wil of mag je niet boren, bijvoorbeeld in een huurwoning, dan zijn er drie alternatieven:

Een schilderijrail langs het plafond of boven aan de wand, met verstelbare draden. Je boort dan een paar keer voor de rail in plaats van voor elke lijst, en kunt daarna onbeperkt schuiven. Vraag bij huur na wat je bij vertrek moet herstellen.
Een richel of plank waarop je lijsten zet en laat leunen. Ook die moet vast, maar met minder gaten en je wisselt makkelijk.
Plakstrips of -haken. Lees op de verpakking welk gewicht ze dragen, op welke ondergrond ze werken en hoe je de muur moet voorbereiden. Hang er geen lijst aan die zwaarder is dan aangegeven.

Recht ophangen, en scheef hangen voorkomen

Het verschil tussen een fotowand die klopt en een die blijft irriteren, zit vaak niet in de indeling maar in een paar lijsten die scheef hangen. Vier dingen helpen daartegen.

Boor door het kruisje op het sjabloon en haal het papier er daarna af. Dan hoef je de hoogte niet nog een keer over te zetten, en dat is precies de stap waar een fout insluipt.
Hang een lijst met een draad op twee punten in plaats van één. Op één spijker kan de lijst draaien, en dan moet je hem telkens weer rechtzetten. Zet de twee punten op dezelfde hoogte en zo ver uit elkaar dat de lijst niet meer kan kantelen; twee zaagtandhaakjes aan de zijkanten van de lijst doen hetzelfde.
Meet de hoogtes vanaf de vloer of vanaf de bovenkant van het meubel, niet vanaf het plafond. In een ouder huis loopt een plafond vaak niet gelijk met de vloer, en lijsten die je op het plafond hebt uitgemeten, staan dan scheef ten opzichte van het dressoir waar je naar kijkt.
Controleer na een week opnieuw. Een draad kan iets uitrekken en een lijst op een plakhaak kan zakken. Leg een waterpas op de bovenrand, niet op de onderrand: die is bij oudere lijsten niet altijd parallel.

Brokkelt het pleisterwerk weg bij het boren, stop dan en ga niet door met een grotere plug. Vul het gat, laat het drogen en kies een nieuwe plek die straks achter een lijst valt. In een groep lijsten heb je die ruimte meestal.

Licht op de fotowand

Een fotowand verlicht je het liefst van opzij of van boven, zodat het licht niet recht in het glas spiegelt naar waar je zit. Gebruik je ledlampen om prenten of foto’s aan te lichten, let dan op de kleurweergave. Milieu Centraal geeft aan dat voor gewoon gebruik in huis een CRI van 80 volstaat, maar dat je voor natuurgetrouwe kleuren, bijvoorbeeld bij een schilderij, beter een lamp met een CRI van 90 of hoger kiest.

Als een fotowand niet past

Niet elke wand vraagt om een groep lijsten. In een kleine kamer kan één groot werk rustiger zijn dan tien kleine. Zoek je iets met meer structuur dan papier en glas, dan lees je bij een moswand binnen: levend, geconserveerd of kunst wat de verschillen zijn. Wil je de hele wand aanpakken in plaats van er iets op te hangen, dan vergelijkt wandbekleding: steenstrips, panelen of gewoon verf die opties op dikte, gewicht en wat je er later weer af krijgt. Voor de slaapkamer gelden andere afwegingen, zoals wat je vanuit bed ziet; zie wanddecoratie voor de slaapkamer kiezen. En op een kinderkamer wil je een wand die kan meegroeien met tekeningen en foto’s die wisselen: muurdecoratie voor een kinderkamer.