Een afzuigkap bij je kookeiland kiezen

Bij een kookeiland kies je tussen drie soorten afzuiging: een eilandkap die aan het plafond boven de kookplaat hangt, een plafondunit die in of tegen het plafond zit, en een kookplaat met ingebouwde afzuiging. Welke past, hangt minder af van het merk dan van vier vragen: wat wil je over het eiland heen blijven zien, kan er een kanaal naar buiten, wat kan je plafond hebben, en hoeveel geluid accepteer je midden in een open ruimte.

Eerst: moet de kookplaat wel in het eiland?

Deze vraag hoort vooraan, want hij maakt de rest soms overbodig. Een kookplaat tegen de wand heeft een gewone wandkap met een korte afvoerroute, geen kanaal door het plafond, geen apparaat in je zichtlijn en geen damp die naar de zithoek drijft. Een kookplaat in het eiland geeft daar iets anders voor terug: je kookt naar de ruimte toe in plaats van met je rug ernaartoe, en je houdt de wand vrij voor kasten of een raam.

Weeg dat dus bewust af in plaats van de kookplaat in het eiland als uitgangspunt te nemen. Er zijn ook tussenwegen: de spoelbak in het eiland en de kookplaat tegen de wand, of een schiereiland waarvan de korte kant tegen een wand staat, zodat een kanaal via die wand naar buiten kan. Twijfel je nog over de vorm van het blok, lees dan eerst kookeiland of schiereiland.

Drie soorten afzuiging vergeleken

Bosch noemt daarnaast tafelafzuiging die tijdens het koken uit het werkblad omhoog komt en daarna weer verdwijnt. Die vraagt, net als een kookplaat met afzuiging, ruimte in de kast onder het blad.

Zichtlijn: wat wil je blijven zien?

Een eiland staat vaak tussen keuken en woonkamer of eettafel. Een eilandkap hangt dan precies tussen jou en de rest van de ruimte. Ga op de plek van de kookplaat staan en kijk naar de bank, de tafel en het raam; ga daarna aan de andere kant zitten. Houd een doos ter grootte van de kap op de hoogte die de handleiding opgeeft, en kijk of je eronderdoor of ertegenaan kijkt.

Komt er ook verlichting boven het eiland, dan moeten lamp en kap samen passen in dezelfde ruimte. Hoe je de lampen kiest en ophangt, staat bij verlichting boven het kookeiland. Veel eilandkappen hebben zelf werklicht; controleer dan of dat licht het hele blad dekt of alleen de kookzone, want dat bepaalt of je er nog een lamp bij wilt.

Zit het eiland in een ruimte waar ook gegeten en gezeten wordt, dan is de kap het grootste object in het midden van die ruimte en bepaalt hij dus meer dan alleen de afzuiging. Hoe je koken, eten en zitten in één ruimte verdeelt, staat bij een woonkeuken inrichten.

De afvoerroute bepaalt veel

Milieu Centraal adviseert waar het kan een afzuigkap met eigen motor en afvoer naar buiten, omdat die kooklucht, vocht en fijnstof direct afvoert. Boven een eiland betekent dat een kanaal door of boven het plafond naar een gevel of het dak. Bosch geeft voor zo’n kanaal een paar vuistregels:

• niet direct na de uitblaasopening afbuigen, maar eerst minstens 30 centimeter recht;
• zo weinig mogelijk bochten, bij voorkeur één, en liever een flauwe bocht dan een scherpe hoek;
• het kanaal zo kort en zo ruim mogelijk, met een gladde binnenkant;
• bij de muurdoorvoer de lamellen zo ver mogelijk open en geen fijn gaas.

Lukt dat niet, dan is recirculatie de uitweg. ETNA noemt dat een voordeel bij kookeilanden, omdat er geen kanaal naar buiten nodig is. De keerzijde is dat vocht in huis blijft en de filters onderhoud vragen; dat staat uitgewerkt bij een afzuigkap zonder afvoer.

Plafond: hoogte en bevestiging

De handleiding van een eilandkap of plafondunit noemt de afstand tot de kookplaat waarbinnen het apparaat moet hangen. Meet daarom vóór je een model kiest:

• de afstand van het werkblad tot het plafond, op de plek van de kookplaat;
• of het plafond van beton is, een houten balklaag heeft of verlaagd is met gipsplaten;
• hoeveel ruimte er boven een verlaagd plafond is voor een unit of een kanaal;
• waar een kanaal naar buiten zou kunnen, en wat erin de weg zit;
• of er al een elektrische aansluiting in het plafond boven het eiland zit.

Een kap hangt aan het plafond en moet daar stevig aan vast. Is het plafond verlaagd of van hout, laat dan door de keukenmonteur of een aannemer beoordelen hoe de bevestiging wordt gemaakt. In een appartement of huurwoning vraag je voor een doorvoer naar buiten eerst toestemming aan de VvE of verhuurder.

Geluid midden in de ruimte

Een afzuigkap boven een eiland staat dichter bij de zithoek dan een wandkap in een aparte keuken. Het geluidsniveau in decibel staat op het energielabel van de afzuigkap; vergelijk modellen daarop, en kijk naar de stand die je echt gebruikt, niet alleen de laagste. Bosch schrijft in zijn kooptips dat geluid boven 70 decibel hinderlijk kan zijn. Vraag bij een kanaal naar buiten ook of de installatie zelf geluid toevoegt, bijvoorbeeld door een smal of lang kanaal.

Maat en gebruik

Bosch adviseert een kap die minstens even breed is als de kookplaat. Bij een eiland kan de kookdamp naar alle kanten wegdrijven, ook naar de zitplek aan de overkant. Gebruik de kap daarom al zodra je begint te koken, en laat hem na het koken nog draaien. Milieu Centraal noemt bij bakken en braden in olie of boter de hoogste stand, met daarna nog een uur nadraaien.

Over capaciteit: wat een kap verplaatst, staat in de specificatie van het model, en welk debiet in jouw ruimte nodig is, hangt af van de ruimte, de ventilatie en hoe je kookt. Dat is dus een vraag voor de leverancier of een installateur en niet iets om uit een vuistregel te halen. Vraag bij recirculatie uitdrukkelijk de waarde bij recirculatie, en niet die bij afvoer naar buiten.

Schoonhouden op anderhalve meter hoogte

Een kap boven een eiland hangt midden in de ruimte en je kijkt er van alle kanten tegenaan. Dat verandert twee dingen ten opzichte van een wandkap.

• Je ziet de bovenkant. Bij een wandkap zie je alleen de onderkant en de voorkant. Bij een eilandkap zie je vanaf de trap, een hoge kruk of de eettafel ook de zijkanten en soms de bovenrand. Daar slaat damp op, en daar kijkt niemand bij het schoonmaken.
• Je moet erbij kunnen. Het vetfilter zit onderin en moet er regelmatig uit. Vraag in de showroom hoe het filter eruit gaat: met één hand, of met twee handen boven je hoofd? En kun je erbij zonder op het eiland te klimmen? Bij een plafondunit zit het filter in het plafond, wat hetzelfde probleem geeft, en bij een kookplaat met afzuiging zit het filter in de kast eronder, wat juist het makkelijkst bereikbaar is.

Dat maakt de keuze tussen de drie soorten ook een onderhoudskeuze, en niet alleen een kwestie van zicht en afvoer.